Nederlandse auteurs en publicisten, vertegenwoordigd door journalistenvakbond NVJ, schrijversvakbond Auteursbond en auteursrechtbeschermingsorganisatie Lira, hebben gedreigd met juridische stappen tegen Meta omdat ze hun werk zonder toestemming gebruiken om AI-modellen te trainen.
Meta heeft tot vrijdag de tijd om te reageren op een oproep om de praktijk stop te zetten en tot overeenstemming te komen over de vergoeding voor het gebruik van het werk.
Als de zaak tegen Meta doorgaat, zal het een van de vele zijn die over de hele wereld plaatsvinden. Een rechtbank in de Verenigde Staten erkende vorig jaar dat Meta illegale schaduwbibliotheken, zoals LibGen en Anna’s Archive, had gebruikt om haar taalmodel LLama te trainen.
Deze bibliotheken bevatten ook Nederlands materiaal en daarom denken de organisaties dat Meta een zaak te beantwoorden heeft.
“Zonder ons werk zou er geen AI zijn”, zegt NVJ-woordvoerder Thomas Bruring tegen het Financieele Dagblad. “Een eerlijk niveau van beloning is noodzakelijk voor journalisten, schrijvers en vertalers om hun werk voort te zetten.”
De drie organisaties benadrukten dat ze niet proberen het gebruik van kunstmatige intelligentie te stoppen. “Wij zijn niet tegen AI-modellen”, zegt Lira-directeur Hanneke Verschuur. “Maar het kan niet juist zijn dat bedrijven die miljarden willen verdienen dit doen terwijl ze de economische en creatieve positie van de makers vernietigen”, zei ze tegen de krant.
OpenAI, Anthropic en Google gebruiken ook teksten van Nederlandse schrijvers om modellen te trainen zonder daarvoor het voorrecht te vragen en te betalen, en de organisaties sluiten meer rechtszaken niet uit in een poging een collectieve vergoeding binnen te halen.
“Maar om dit te bereiken hebben we transparantie nodig. We willen precies weten welk materiaal er gebruikt is en wat de verdienmodellen zijn, zodat we tot een eerlijk betalingssysteem kunnen komen”, aldus Verschuur.
Nederlandse kranten en andere mediabedrijven, verenigd in NPD Nieuwsmedia, maken geen deel uit van de juridische actie. Zij vertegenwoordigen de werkgevers van veel journalisten en bezitten het auteursrecht op hun werk.
Directeur Herman Wolswinkel zei dat hij “begrijpt dat er juridische grenzen worden gesteld”. Voorlopig geeft de organisatie prioriteit aan licentieovereenkomsten met technologiebedrijven, zei hij. “Maar als dat niet goed uitpakt, sluiten we juridische stappen niet uit.”
