Het aantal cao’s in Nederland dat werknemers elk jaar een betaalde vrije dag op Bevrijdingsdag toekent, is volgens werkgeversorganisatie AWVN gegroeid van 8 procent in 2022 naar 13 procent in 2025.
AWVN, dat jaarlijks meer dan 500 cao’s analyseert, meldt dat 79 procent van de overeenkomsten nog steeds slechts om de vijf jaar een betaalde vrije dag voorziet (in lustrumjaren), een cijfer dat onveranderd is gebleven. In 67 overeenkomsten wordt Bevrijdingsdag helemaal niet als feestdag genoemd, al is het aandeel werkgevers dat de dag niet als feestdag beschouwt gedaald van 13 procent naar 9 procent.
“De echte groei is er: het gaat uiteindelijk om een stijging van 5 procentpunt”, zegt AWVN-woordvoerder Jannes van der Velde tegen het AD over de verschuiving naar jaarlijkse betaalde vrije dagen.
Bevrijdingsdag op 5 mei is geen wettelijke feestdag. Werkgevers en werknemers moeten, net als met Kerstmis, onderhandelen over betaald verlof. Medewerkers van nationale en gemeentelijke overheden krijgen een vrije dag, terwijl de praktijken in de particuliere sector variëren.
De verhoging van de jaarlijks betaalde Bevrijdingsdag-afspraken volgt op een oproep uit 2021 van toenmalig vice-premier Mark Rutte om van 5 mei een jaarlijkse vrije dag voor iedereen te maken. Na de bevrijding in 1945 zou de dag aanvankelijk elke vijf jaar gevierd worden. In 1990 werd het een nationale feestdag.
Niet ieder bedrijf kan het zich veroorloven om een dagje te sluiten. AWVN waarschuwt dat een extra betaalde vakantie een aanzienlijke kostenpost met zich meebrengt, omdat werkgevers de lonen blijven doorbetalen terwijl ze een volledige productiedag verliezen.
Van der Velde schat de kosten op ongeveer 400 euro per medewerker per dag. Uit CBS-gegevens blijkt dat de gemiddelde arbeidskosten per uur 47,60 euro bedragen. Voor een bedrijf met 100 werknemers zou één betaalde vrije dag ruim 38.000 euro aan loon kosten, zonder dat er iets tegenover staat.
“Als alle cao-medewerkers een betaalde vrije dag zouden krijgen, zou het bedrag vijf miljoen mensen maal 400 euro zijn”, zegt Van der Velde tegen het AD. “Maar er zijn ook cao’s waarin zo’n regeling nooit gemaakt zal worden en mensen die niet onder een cao vallen. Uiteindelijk zullen de kosten 1,5 tot 2 miljard euro bedragen.”
Sommige sectoren kunnen niet sluiten, zelfs als ze dat willen. In de procesindustrie en de chemie draait de productie dag en nacht en is er een minimale bezetting nodig, waardoor een volledige vrije dag onpraktisch is.
Andere sectoren zien op Bevrijdingsdag de vraag toenemen. Horecabedrijven blijven open om mensen te bedienen die een dag vrij hebben, terwijl politie, brandweerlieden en gezondheidswerkers hun diensten normaal voortzetten.
“Op dagen als Koningsdag, als jij en ik over de vrijmarkt lopen, zijn er mensen uit de horeca bezig om ons van bier te voorzien”, aldus Van der Velde. “Maar ook de politie, brandweer en zorg blijven gewoon draaien. Dan heb je het over best veel mensen.”
De trend naar meer jaarlijkse betaalde vrije dagen neemt gestaag toe. In 2022 kreeg slechts 27 procent van de werkenden in Nederland jaarlijks een betaalde Bevrijdingsdag vrij. In 2024 was dit opgelopen tot 34 procent, zo blijkt uit cijfers van toenmalig minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum. Deze groei volgt op herhaalde oproepen sinds 2019 van de Nederlandse overheid en de Stichting van de Arbeid om werkgevers aan te moedigen om van 5 mei een reguliere jaarlijkse feestdag te maken in plaats van slechts om de vijf jaar.
