De linkse oppositiepartij PRO heeft in de opiniepeilingen een voorsprong van vijf zetels genomen nu het parlement uiteenvalt voor de zomer, omdat progressieve kiezers het vertrouwen in de D66 van Rob Jetten hebben verloren.
De laatste Peilingwijzer, een verzameling van de twee belangrijkste Nederlandse peilingen, voorspelt dat PRO – voorheen GroenLinks-PvdA – nu ongeveer 26 zetels zou winnen bij verkiezingen, met iets minder dan 17% van de stemmen. Bij de laatste verkiezingen behaalde de partij twintig zetels.
De grootste van de drie coalitiepartijen in de peilingen, de rechts-liberale VVD, zal naar verwachting ongeveer 13% winnen, goed voor tussen de 21 zetels.
D66 – dat bij de algemene verkiezingen in november 26 zetels behaalde en daarmee de grootste partij werd – is in de laatste peilingen naar de vierde plaats gezakt, net achter de extreemrechtse PVV van Geert Wilders. De PVV zal naar verwachting 19 zetels winnen, met D66 op 18.
Alle prognoses in de totale peiling van Tom Louwerse, onderzoeksdirecteur van het Instituut Politieke Wetenschappen van de Universiteit Leiden, gaan uit van vijf tot zes zetels.
Louwerse zei dat de grote verschuiving in de peilingen sinds de verkiezingen voortkwam uit het feit dat progressieve kiezers D66 in de steek lieten als reactie op de koers van de minderheidscoalitie van Rob Jetten met twee rechtse partijen, de VVD en de Christen-Democraten (CDA).
Coalitieakkoord
“Dat zijn vooral meer linkse D66-kiezers die het beleid in het regeerakkoord te rechts vinden en overstappen naar PRO, die vasthouden aan hun eigen kiezersgroep”, zegt hij tegen Het Nieuwsblad.
“Ik heb de uitsplitsingscijfers niet gezien, maar het is aannemelijk dat enkele van de meer strategische kiezers die D66 in de laatste dagen van de verkiezingscampagne in opkomst zagen, de eersten zijn die afhaken als ze vinden dat het regeerakkoord te ver naar rechts gaat.”
Alle drie de coalitiepartners hebben sinds de verkiezingen steun verloren, maar de daling voor VVD en CDA was een veel kleinere daling van één tot drie zetels. De partijen, die 66 zetels in het parlement hebben, zouden er nu ongeveer 54 winnen.
Extreem-rechtse verschuiving
Louwerse ziet ook een verschuiving naar extreemrechts, waarbij de PVV kiezers verliest aan zowel JA21, die een soortgelijk beleid voeren maar een meer pragmatische lijn hanteren in de samenwerking met de coalitie, als aan het extremere FVD.
JA21 kan verwachten ongeveer 13 zetels te winnen, terwijl Forum, dat momenteel vijf parlementsleden heeft, er 12 zou kunnen veroveren, terwijl de PVV is gedaald van 26 zetels naar ongeveer 19 zetels. Dat betekent een netto winst van twee zetels voor de drie partijen sinds de verkiezingen.
“We zagen PVV-kiezers weglopen bij de verkiezingen, toen ze elf zetels verloren, en die trend heeft zich doorgezet”, aldus Louwerse.
“Voor de extreemrechtse kiezer is de PVV een minder aantrekkelijke optie. JA21 spreekt het meer gematigde segment aan dat de regering wil beïnvloeden.
“Forum is er voor de meer uitgesproken groep die iets heel anders wil. Binnen dat cluster zijn zij de meest schelle anti-establishment- en anti-immigratiestem en gaan in die zin verder dan de PVV.”
