Een Amerikaanse tabaksgigant zit achter de geplande overname van de grootste erkende cannabisteler van Nederland, waardoor de vrees onder verslavingsdeskundigen ontstaat dat de marketing- en lobbytactieken van de industrie zich zullen verspreiden in het Nederlandse wietlegaliseringsexperiment.
Het experiment is een overheidsproef voor een volledig gelegaliseerde cannabistoeleveringsketen, waarvoor tien telers een vergunning hebben gekregen om coffeeshops in tien gemeenten te bevoorraden.
CanAdelaar, de grootste van deze telers, wordt gekocht door het Canadese cannabisbedrijf Cronos, dat voor ongeveer 41% in handen is van Altria – voorheen Philip Morris en de maker van Marlboro in de VS. De link werd gelegd in een gezamenlijk onderzoek van Investico, De Groene Amsterdammer en omroep NU.nl.
Cronos kondigde de deal in december aan, maar deze is nog niet afgerond: het bedrijf verwacht nu de aankoop van € 57,5 miljoen later dit jaar af te ronden, zodra het de Nederlandse wettelijke controles en een antecedentenonderzoek van de koper, bekend als Bibob, heeft doorstaan.
Angst voor marketing
Zeven verslavings- en tabaksspecialisten die voor het onderzoek werden geraadpleegd, uitten allemaal hun zorgen over de deal. Marc Willemsen van het Trimbos Instituut, een kenniscentrum voor volksgezondheid en verslaving, waarschuwde dat de industrie geen belang heeft bij het terugdringen van langdurig gebruik.
Tom Bart van de Nederlandse verslavingsdienst Jellinek wees op hoe tabaksfabrikanten influencers en sociale media hebben gebruikt om dampen te promoten.
Uit het onderzoek bleek ook dat Aspeya, een dochteronderneming van Philip Morris International – een afzonderlijk bedrijf dat in 2008 van Altria was afgesplitst – negen van de elf auteurs had betaald voor ten minste vier wetenschappelijke artikelen waarin de potentiële voordelen van cannabisverbindingen werden gepromoot.
Kevin Jenniskens van Cochrane Nederland, dat de kwaliteit van medisch onderzoek beoordeelt, zei dat dergelijke door de industrie gefinancierde beoordelingen alarmsignalen zijn en dat de resultaten de neiging hebben de bevindingen naar voren te brengen in het voordeel van degenen die de opdracht hebben gegeven.
Bedrijven wijzen zorgen van de hand
Cronos zei dat de overname een strategische stap naar Europa was, dat Altria geen controle heeft over zijn dagelijkse activiteiten, commerciële strategie of merkkeuzes, en dat Cronos geen tabaksbedrijf is. CanAdelaar zegt onafhankelijk van Altria te opereren.
Altria reageerde niet. Philip Morris International zei dat het zijn activiteiten verlegde naar rookvrije alternatieven voor volwassen rokers, en Aspeya zei dat de financiering en tegenstrijdige belangen in de wetenschappelijke artikelen werden onthuld.
De ministeries van Justitie en Volksgezondheid, die het experiment uitvoeren, weigerden commentaar te geven op lopende transacties.
CanAdelaar kweekt zo’n 20.000 kilo cannabis per jaar – naar schatting genoeg voor 60 miljoen joints – in voormalige tomatenkassen bij Hellevoetsluis, waar bewoners zo’n 2.500 klachten hebben ingediend over de geur. Het experiment loopt tot 2029.
