De meeste van de 34 vooraanstaande wetenschappers die via een nieuw onderzoeksfonds van € 50 miljoen naar Nederland komen, verhuizen vanuit de Verenigde Staten, aldus het ministerie van Onderwijs en wetenschapsfinancier NWO dinsdag.
Het Tulpenfonds is vorig jaar opgericht om toponderzoekers van buiten de EU aan te trekken, deels als reactie op de toenemende bedreigingen van de academische vrijheid door buitenlandse regeringen zoals de regering-Trump.
Van de eerste 34 geselecteerde onderzoekers zijn er 29 Amerikaans of werken in de VS, bij instellingen als Harvard, Stanford, Columbia en Yale en bij federale instanties zoals het National Cancer Institute.
De anderen komen uit Israël, Turkije, Groot-Brittannië en Singapore. Tot hun vakgebied behoren onder meer kunstmatige intelligentie, kwantumtechnologie, vaccins, kernenergie, kanker, Alzheimer, klimaat en voedselproductie – allemaal topprioriteiten voor Nederland, aldus NWO.
Eerste aankomsten
Onder de eerste aankomsten bevindt zich astrofysicus Kelly Holley-Bockelmann, die van Vanderbilt University naar ruimteonderzoeksinstituut SRON in Leiden verhuist om haar werk aan zwaartekrachtsgolven voort te zetten.
De Vrije Universiteit in Amsterdam neemt twee onderzoekers aan: Harvard-celbioloog Miguel Gonzalez Lozano, wiens onderzoek zich richt op de moleculaire mechanismen van hersenaandoeningen, en rechtsgeleerde Itamar Mann, met verlof van de Universiteit van Haifa in Israël.
Niet alle namen zijn openbaar gemaakt, mede omdat de huidige werkgevers van sommige onderzoekers nog niet te horen hebben gekregen dat ze vertrekken, meldt de Volkskrant.|
Academische vrijheid
Kamerleden riepen eerst op tot een fonds om onderzoekers in de VS te helpen, nadat de regering-Trump de onderzoeksfinanciering had verlaagd en universiteiten onder politieke druk had gezet. Toenmalig minister van Onderwijs Eppo Bruins vroeg NWO om het in maart 2025 op te zetten.
Hoewel het helpen van bedreigde wetenschappers de reden was, vereisen de voorwaarden van het fonds niet expliciet dat onderzoekers worden belemmerd of gevaar lopen in hun werk. NWO zei dat het moeilijk te categoriseren is en dat instellingen met alle details rekening kunnen houden.
De Jonge Akademie, een vereniging van jonge wetenschappers, waarschuwde vorig jaar dat het fonds uiteindelijk academische sterren zou kunnen werven die niet bedreigd worden, in een tijd waarin Nederlandse universiteiten banen schrapten vanwege bezuinigingen door de overheid. Het nieuwe kabinet heeft deze bezuinigingen vorige maand teruggedraaid en tot 428 miljoen euro per jaar extra toegezegd voor onderzoek.
