Ruim vier op de tien mensen die de afgelopen achttien maanden bij anti-asielprotesten in Nederland zijn gearresteerd, kwamen van buiten het gebied waar de demonstratie plaatsvond, blijkt uit een analyse gepubliceerd door de NOS.
De bevinding zal input zijn voor een onderzoek dat de Nationale Veiligheidsdienst AIVD al loopt naar de vraag of de recente golf van rellen wordt georkestreerd door ideologische groeperingen.
Asielminister Bart van den Brink vertelde de parlementsleden vorige week dat het agentschap zou onderzoeken of er “georganiseerde activiteit” achter de bijeenkomsten zit.
De NOS heeft sinds 1 januari 2025 in het hele land 34 lokale protesten tegen asielcentra geïdentificeerd, waarbij in totaal 163 mensen werden gearresteerd. De politie maakte de geboorteplaats van ongeveer tweederde van de gearresteerden bekend; daarvan woonden er 61 lokaal en 44 niet.
Grotere nationale demonstraties, waaronder de verspreide protesten van afgelopen weekend in negen steden, werden buiten beschouwing gelaten.
Georganiseerde netwerken
Een deel van de inmenging van buitenaf is duidelijk zichtbaar. Het extreemrechtse netwerk Defend Nederland plaatste op 18 april een oproep op sociale media aan demonstranten om naar Loosdrecht te reizen, weken voordat de onrust daar escaleerde in nachtelijke confrontaties met de oproerpolitie, en sindsdien heeft zich in het dorp een lokale afdeling van Defend gevormd.
The international far-right network Identitair Verzet has also turned up at protests in Loosdrecht, IJsselstein and Tilburg.
Defend Netherlands heeft onrust openlijk bepleit als protesttactiek. Haar vertegenwoordiger Eldor van Feggelen vertelde in februari tijdens een raadsvergadering in Uitgeest dat gewelddadige protesten de gemeenten ertoe hadden aangezet hun asielplannen te wijzigen.
Burgemeesters dringen terug
Lokale burgemeesters hebben herhaaldelijk externe groepen aangewezen als bron van het geweld. Burgemeester Hans Van der Pas van de Maashorst zei vorig jaar dat motorclubs, voetbalhooligans en Belgen waren afgereisd naar een protest in Uden.
Er werd met stenen, glas en vuurwerk naar agenten gegooid. Hij beschreef hen als niet reizend voor de demonstratie zelf, maar “om te intimideren en te bedreigen”.
Mark Verheijen, burgemeester van Wijdemeren bij Hilversum, zei dat een 34-jarige man die op Koningsdag de deur van het gemeentehuis in Loosdrecht met een verkeerspaal probeerde te beuken, “50 kilometer had afgelegd om hier chaos te creëren”.
De man werd later op een versnelde zitting veroordeeld, hoewel de NOS meldde dat hij kinderen had in Loosdrecht en eerder op de dag bij hen zijn verjaardag vierde.
Ook het patroon is de afgelopen weken veranderd. De NOS merkt op dat de protesten in Apeldoorn en Loosdrecht zich nu nacht na nacht herhalen, met doorgaans een kleine honderdtal mensenmassa’s, in plaats van de eenmalige opflakkeringen die eerdere protesten kenmerkten.
