De ontdekking van twee Nederlandse immunologen dat auto-antilichamen een van de mogelijke oorzaken zijn van het postcovidsyndroom, of Long Covid, heeft aanleiding gegeven tot een proef om te kijken of het verwijderen ervan door het filteren van het bloed een oplossing kan bieden.
Jeroen den Dunnen en Niels Eijkelkamp, werkzaam bij de academische ziekenhuizen Amsterdam UMC en UMC Utrecht, begonnen de zoektocht vijf jaar geleden. Ze baseerden het op de aanwezigheid van auto-antilichamen in het bloed van patiënten en of deze al dan niet een oorzaak of een gevolg van het syndroom waren.
Uit onderzoek bij muizen bleek dat een injectie met de antistoffen van patiënten bij de muizen gezondheidsproblemen veroorzaakte, zoals een verhoogde gevoeligheid voor pijn en lethargie.
Een auto-antilichaam is een antilichaam (een soort eiwit) dat wordt gemaakt tegen stoffen die door het eigen lichaam worden gevormd. Auto-antilichamen kunnen cellen die de stoffen bevatten direct vernietigen of kunnen het voor andere witte bloedcellen gemakkelijker maken om ze te vernietigen.
De studie, die dinsdag werd gepubliceerd in het medische tijdschrift Cell Reports Medicine, maar twee jaar geleden al was voorgepubliceerd op een preprint-website, trok de aandacht van internationale wetenschappers.
“We weten zo weinig over deze ziekte, dat als we iets voorstelden, iedereen er aandacht aan besteedde”, zegt Den Dunnen tegen de Volkskrant.
Resultaten van soortgelijke onderzoeken door drie buitenlandse teams, waaronder die van de wereldberoemde immunoloog Akiko Iwasaki, leverden vergelijkbare resultaten op.
Uit uitgebreid bloedonderzoek is inmiddels gebleken dat er tientallen auto-antistoffen voorkomen die alleen in het bloed van Long Covid-patiënten voorkomen.
Eén op de vijf Long Covid-patiënten maakt antilichamen aan die hun eigen lichaam aanvallen, maar waarom dat gebeurt blijft onduidelijk, zei Eijkelkamp.
Het muizenonderzoek was “baanbrekend”, zeiden ze. Ze weten nu dat de pijngevoeligheid bij muizen verband hield met zenuwbeschadiging, die ook bij de helft van de Long Covid-patiënten voorkomt.
De meetmethoden zijn inmiddels verfijnd en hersenmist, een ander Long Covid-symptoom, kan nu ook bij muizen worden vastgesteld. De tests zullen nu ook mensen omvatten met de eveneens slopende langetermijngevolgen van de ziekte van Lyme en Q-koorts.
Als de bloedfiltermethode effectief is, kan dit sommige patiënten helpen. Volgens Brent Appelman, die de proef uitvoert in het Amsterdam UMC, zal het niet de standaardbehandeling worden. “Het is invasief, duur en heeft slechts een tijdelijk effect: de antilichamen keren snel terug”, zei hij.
Den Dunnen zei dat antilichamen slechts een van de vele mogelijke oorzaken van Long Covid zijn. “Het kan zijn dat ze deel uitmaken van een reeks dingen die fout gaan in het lichaam”, zei hij.
