Autoriteiten hebben moeite om het crimineel gebruik van legitieme bedrijven aan banden te leggen, omdat de georganiseerde misdaad steeds meer legale bedrijven en winkelpuien uitbuit als dekmantel voor illegale activiteiten, meldt RTL.
Van 2020 tot 2024 gebruikte een crimineel netwerk een kleine Rotterdamse supermarkt als ondergrondse bank, waarmee ruim 51 miljoen euro werd gesluisd. In een aparte zaak in Utrecht waren criminelen gezien die in een normale winkelstraat opereerden om legitieme winkelpuien te infiltreren, meldt RTL.
De Financial Intelligence Unit, die meldingen van ongebruikelijke financiële activiteiten analyseert, registreerde de afgelopen vijf jaar bijna 600.000 verdachte transacties, voor een totaalbedrag van ruim 100 miljard euro. Dat cijfer is meer dan het dubbele van het bedrag dat in de voorgaande periode van vijf jaar werd geregistreerd.
Autoriteiten en onderzoekers zeggen dat het probleem zich snel uitbreidt. De afgelopen vijf jaar registreerde het nationale ondernemingsregister ongeveer 17.000 verdachte bedrijfsregistraties. Alleen al vorig jaar signaleerden medewerkers 3.728 nieuw opgerichte bedrijven met vermoedelijke criminele bedoelingen, ongeveer 500 meer dan het jaar daarvoor.
Het ondernemingsregister zegt in wat zij omschrijft als “constructieve” gesprekken te hebben gevoerd met het ministerie van Economische Zaken om de oprichting van dergelijke bedrijven te voorkomen. Ambtenaren geven echter toe dat ze tot nu toe weinig concrete vooruitgang hebben geboekt.
Criminologen omschrijven bedrijfsregistratie als een ‘gouden ticket’ voor criminelen, dat onmiddellijke toegang tot bankrekeningen en een legitieme dekkingsidentiteit biedt. Jimmy Maan, criminoloog bij het onderzoeksprogramma georganiseerde misdaad van Avans Hogeschool, zegt dat bedrijven veel meer voordelen bieden dan alleen toegang tot banken. “Het helpt bijvoorbeeld ook om andere bedrijven op te lichten. Onder het mom van een bedrijf kunnen grote zendingen worden gestolen”, zegt Maan tegen RTL.
Hij voegde eraan toe dat bedrijven ook kunnen worden gebruikt om gevoelige goederen te verkrijgen die normaal gesproken argwaan zouden wekken als ze door particulieren worden besteld, zoals laboratoriummaterialen of chemicaliën, die later kunnen worden gebruikt bij de productie van medicijnen.
De Rotterdamse casus illustreert hoe legitieme winkelpuien kunnen functioneren als financiële hubs voor criminele organisaties. De politie zag hoe mensen de winkel binnenkwamen met volle tassen en weer vertrokken zonder eten of boodschappen te kopen. Tijdens een inval vonden onderzoekers een geldtelmachine, wat de rol ervan als ondergrondse bank bevestigde.
De autoriteiten zeiden dat het bedrijf werd gebruikt voor het witwassen van geld dat vermoedelijk afkomstig was van cocaïnehandel. In januari veroordeelden rechtbanken de eigenaren tot vier tot tien jaar gevangenisstraf, plus aanzienlijke boetes, wegens het witwassen van geld en deelname aan een criminele organisatie.
Maan zei dat infiltratie niet beperkt blijft tot criminelen die zelf bedrijven starten. In sommige gevallen nemen ze bestaande legitieme bedrijven over of manipuleren ze deze. “Criminelen gebruiken normale bedrijven omdat het te moeilijk, omslachtig of te riskant is om formeel hun eigen bedrijf te runnen”, zei hij. “Dat helpt hen ontdekking te voorkomen.” Hij voegde eraan toe dat dergelijke infiltratie kan plaatsvinden zonder medeweten van bedrijfseigenaren of kan worden afgedwongen door middel van dwang.
