Een groeiend deel van de mensen in Nederland wil dat muziek gemaakt met kunstmatige intelligentie duidelijk gelabeld wordt op streamingplatforms, terwijl bredere onderzoeksresultaten ook een toenemende voorkeur laten zien voor door mensen gemaakte muziek, oudere liedjes en fysieke vinylplaten, volgens de NVPI Muziekmonitor 2026, uitgebracht op 24 juni 2026. De bevindingen benadrukken twee parallelle ontwikkelingen: een sterkere weerstand tegen door AI gegenereerde muziek en een voortdurende verschuiving naar ‘authentieke’ en fysieke luisterervaringen.
Uit het onderzoek, gebaseerd op 2.000 respondenten van 13 jaar en ouder en uitgevoerd via GfK, blijkt dat 78% van de Nederlanders het inmiddels belangrijk vindt dat muziek door een echt persoon wordt gemaakt. Dat is een stijging ten opzichte van de 71% in 2025 en de 68% in 2024, en vergeleken met de 59% die twee jaar geleden bij eerdere metingen dezelfde voorkeur uitsprak. Tegelijkertijd zegt meer dan driekwart van de respondenten dat door AI gegenereerde muziek duidelijk moet worden geëtiketteerd op streamingdiensten.
Eva de Vroome, woordvoerder van NVPI, zei dat de trend een bredere vraag naar authenticiteit in muziekconsumptie weerspiegelt.
“De behoefte aan authenticiteit lijkt sterk op basis van andere onderzoeksresultaten”, zei ze. “En dat heeft mogelijk weer te maken met de vloed aan AI-nummers op streamingplatforms.”
Het rapport komt op een moment dat door AI gegenereerde muziek zich snel uitbreidt via streamingdiensten. Het platform Deezer schat dat er elke dag ongeveer 75.000 volledig door AI gegenereerde nummers worden geüpload, goed voor bijna de helft van alle dagelijkse uploads. Spotify heeft het aandeel AI-muziek in zijn catalogus niet bekendgemaakt, maar heeft onlangs een groen vinkje geïntroduceerd om geverifieerde menselijke artiesten te onderscheiden van door AI gegenereerde inhoud.
Michiel Laan, commercieel directeur bij BumaStemra, dat de auteursrechten beheert voor componisten, tekstschrijvers en muziekuitgevers, zegt dat etikettering essentieel is.
“Transparantie is belangrijk. Mensen moeten weten waar ze naar luisteren en hebben recht op eerlijke informatie”, zei hij.
Laan voegde eraan toe dat AI nu het centrale onderwerp is in contractbesprekingen met streamingplatforms, die elke twee jaar worden vernieuwd om de technologische veranderingen te weerspiegelen. Hoewel sommige platforms bereid zijn zich aan te passen, zijn andere voorzichtiger. Deezer labelt al door AI gegenereerde muziek en onderzoekt in samenwerking met rechtenorganisaties inzendingen voor synthetische inhoud.
BumaStemra werkt ook samen met Deezer om muziekinzendingen te beoordelen en door AI gegenereerd materiaal te identificeren. “Wat we terugkrijgen is dat een nummer bijvoorbeeld door Suno is gemaakt, waarna we in gesprek gaan met de persoon die het heeft ingezonden”, aldus Laan. Hij voegde eraan toe dat Europese regelgeving wellicht nodig kan zijn om transparantie te eisen over de manier waarop AI-systemen worden getraind, en noemt de huidige omstandigheden onduidelijk en ongelijk.
Laan zei dat Frankrijk binnen Europa voorop loopt wat betreft regelgevende stappen op dit gebied. Enquêteresultaten laten ook verschillen in resistentie zien naar leeftijd en genre. Hoewel de oppositie tegen AI-muziek in alle leeftijdsgroepen aanwezig is, is deze iets lager onder tieners van 13 tot 17 jaar. Vanaf 18 jaar verdwijnen de verschillen tussen leeftijdsgroepen grotendeels, waarbij een meerderheid in alle categorieën de voorkeur geeft aan menselijke makers. De weerstand is lager in hiphop, R&B, dans en elektronische muziek, waar computergebaseerde productie al gebruikelijk is. De sterkste tegenstand komt voor bij luisteraars van jazz en klassieke muziek.
Ook de Muziekmonitor brengt de aanhoudende vraag naar fysieke muziekformaten in beeld. Bijna een derde van de Nederlandse huishoudens bezit een platenspeler, waarbij mannen vaker een platenspeler bezitten dan vrouwen (28% vergeleken met 17%). Vinylaankopen worden vooral gedaan in fysieke winkels en markten (73%), terwijl 27% online wordt gekocht, en ongeveer de helft van de kopers tweedehands platen koopt. Volgens een schatting in het rapport ligt de online vinylverkoop ook op ongeveer 25%.
Vinyl blijft nauw verbonden met nostalgie. Ongeveer 61% van de respondenten zegt dat ze liever naar oudere muziek luisteren dan naar nieuw uitgebrachte nummers, en meer dan 60% zegt dat streamingaanbevelingen hun luisterkeuzes niet bepalen, terwijl slechts 18% zegt dat algoritmen bepalen wat ze horen. Ongeveer 68% van de respondenten geeft aan concerten bij te wonen, voornamelijk om favoriete artiesten te zien.
Daan Bos, onderzoeker bij NVPI, zegt dat de bevindingen wijzen op een bredere culturele verschuiving.
“In veel resultaten zien we een verlangen naar autonomie, authenticiteit en het vertrouwde. Dat past binnen een bredere trend van groeiende nostalgie in Nederland. We willen zelf bepalen waar we naar luisteren, en geven de voorkeur aan de menselijke artiest die we kennen. We willen muziek die we kunnen vasthouden, die we ook in een fysieke winkel willen kiezen”, zegt hij.
Hij voegde eraan toe: “Hoe meer we online leven en AI toeneemt, hoe meer we iets echts willen ervaren. Dat is ook positief nieuws voor artiesten. Hoe meer fans ze hebben, hoe meer ze verdienen, in plaats van dat ‘nepkunstenaars’ dat inkomen overnemen.”
