De Nederlandse regering is van plan stikstofarme zones rond beschermde natuurgebieden in te stellen als onderdeel van haar plan om de uitstoot binnen de Europese grenzen te brengen en de beperkingen op de landbouw en de bouw te versoepelen.
Mediakanalen, waaronder de NOS, zeiden details te hebben gezien van de plannen die minister van Landbouw Jaimi van Essen op 26 juni, een week voor het zomerreces, zal presenteren.
De plannen zijn de eerste grote test van de belofte van de centrumrechtse coalitieregering om een einde te maken aan de impasse in de landbouw en de bouwsector die volgde op een uitspraak van de Raad van State in 2019 dat Europese beperkingen op de uitstoot van stikstofverbindingen juridisch bindend waren.
De regels zijn bedoeld om kwetsbare natuurgebieden, de zogenaamde Natura-2000-zones, te beschermen tegen schade door stikstofvervuiling, die de groei van sommige planten stimuleert ten koste van andere, waardoor de biodiversiteit afneemt.
De regering van Rob Jetten heeft het stikstoffonds van 20 miljard euro nieuw leven ingeblazen dat door de coalitie van Dick Schoof werd geschrapt toen de landbouwportefeuille in handen was van de boerenpartij BBB. Het geld is bedoeld om boeren te subsidiëren die hun energie-efficiëntie willen verbeteren of willen verhuizen, en om vrijwillige opkopen te financieren.
“Een hoop onzin”
Volgens de NOS wil het kabinet zones met een straal van 1 km rondom grote gebieden trekken en zones van 500 meter rond kleinere gebieden. Landbouwbedrijven in die gebieden zouden hun stikstofproductie aanzienlijk moeten verminderen door inkrimping of innovatie, of verder weg verhuizen.
Van Essen reageerde boos op de lekken en hekelde de details als “een hoop onzin”. Maar hij gaf toe dat het “geen geheim” was dat het kabinet een bestemmingsplan wilde invoeren.
Hij voegde eraan toe dat over de fijne details van het plan nog werd onderhandeld in het Catshuis, de ambtswoning van de premier. ‘Niets is definitief in de politiek totdat het klaar is’, zei hij.
De drie coalitiepartijen, D66, CDA en VVD, zouden het over de grote lijnen eens zijn, maar moeten nog praten met oppositiepartijen die nodig zullen zijn om een meerderheid in het parlement veilig te stellen, zoals de linkse partij PRO (voorheen GroenLinks-PvdA) en de rechtse JA21.
Mediakanalen meldden dat de regering een limiet wilde stellen aan de uitstoot per sector, te beginnen met de melkveehouderij, een van de grootste bronnen van stikstofvervuiling.
Van Essen verwierp andere berichten dat de regering provincies zou kunnen opdragen het aantal veehouders in hun bezit te beperken als zij geen stappen zouden ondernemen om de uitstoot terug te dringen, waardoor een slachting effectief zou worden afgedwongen. “Daar hebben we het niet over”, zei hij.
Mol-niveau
Een ander idee dat zogenaamd in overweging wordt genomen, is het verhogen van de ‘mol’, een maatstaf voor vervuiling die wordt gebruikt bij de beslissing of voor ontwikkelingen een natuurvergunning nodig is.
Momenteel ligt de drempel op 0,005 mol, wat betekent dat vrijwel ieder project een vergunning nodig heeft, ongeacht de omvang. Het kabinet wil naar verluidt het niveau verhogen naar 0,5 mol, waardoor het voor kleinere projecten makkelijker wordt om een bouwvergunning te verkrijgen.
Het wijzigen van het molniveau dat voor de berekeningen wordt gebruikt, heeft echter geen invloed op de daadwerkelijke emissies van stikstofverbindingen, die de basis vormen voor de beslissing of Nederland de Europese limieten overschrijdt.
