De Nederlandse vleesverwerkende sector zegt begonnen te zijn met het verbeteren van de behandeling van buitenlandse arbeidskrachten in haar slachthuizen, in een poging de overheid ervan te weerhouden buitenlandse arbeidskrachten met uitzendcontracten in te zetten. Vakbond FNV heeft het plan afgedaan als windowdressing.
Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief gaf de sector tot 15 juni de tijd om echte verbetering te laten zien, anders zou er een verbod komen op het inhuren van uitzendkrachten, die een groot deel van het personeelsbestand van de slachthuizen uitmaken.
Brancheorganisatie VleesNL haalde de deadline met een actieplan dat, zo meldde het actualiteitenprogramma Nieuwsuur, “aantoonbare stappen op alle fronten” claimt, waaronder alleen werken met gecertificeerde bureaus, minder ontslag op staande voet en minder arbeidsongevallen.
Vijlbrief, die de deadline vaststelde tijdens een parlementair debat over arbeidsmigratie, zei dat er sinds 2021 29 gespreksronden met de sector zijn geweest zonder de nodige vooruitgang. Hij zal naar verwachting over ongeveer twee weken een besluit nemen, nadat de Nederlandse Arbeidsinspectie een nieuw rapport over de sector heeft gepubliceerd.
“Een papieren realiteit”
De FNV is niet overtuigd. Vicevoorzitter Nine Kooiman noemde het plan in interviews met Nieuwsuur ‘een papieren realiteit’ en ‘een geval van de slager die zijn eigen vlees controleert’, en zei dat buitenlandse werknemers nog steeds worden uitgebuit en geïntimideerd.
De sector is sterk afhankelijk van werknemers uit Midden- en Oost-Europa, die vaak worden gehuisvest en vervoerd via de uitzendbureaus die hen in dienst hebben. De arbeidsinspectie constateerde in 2024 dat bij drie van de dertien onderzochte agentschappen voor de vleessector tussen de 40% en 80% van de werknemers ter plekke werd ontslagen, waardoor hun loon onmiddellijk werd verlaagd.
In een rapport uit 2020 van de voormalige leider van de socialistische partij Emile Roemer werden ernstige misbruiken van jaren teruggevonden, werden licentiebureaus aanbevolen en werd een einde gemaakt aan de praktijk van het koppelen van huisvesting aan werknemers aan hun baan. VleesNL maakte in 2024 een eerste versie van haar actieplan.
Het Duitse model
De FNV wijst op Duitsland, dat in januari 2021 onderaanneming in de vleesindustrie en drie maanden later het uitzendwerk verbood, waardoor bedrijven gedwongen werden slachthuispersoneel rechtstreeks in dienst te nemen.
Ongeveer 35.000 voorheen uitbestede werknemers werden op de loonlijst van het bedrijf geplaatst, en uit een recent onderzoek bleek dat het aantal arbeidsongevallen scherp daalde.
“In Duitsland hebben mensen op grote schaal directe werkgelegenheid en eten ze nog steeds betaalbare braadworst”, zei Kooiman, die betoogde dat Nederlandse bedrijven ook fatsoenlijke lonen moeten betalen.
De sector zegt dat een algeheel verbod goed geleide bedrijven zou straffen en de prijzen zou opdrijven.
