De stemming onder de Nederlandse voetbalfans in de aanloop naar het WK is ongerust.
Zoals gebruikelijk geldt Nederland als dark horse voor het toernooi: nummer acht in de bookmakersranglijst van potentiële winnaars, met een bescheiden maar respectabele kans van 3,7% om voor het eerst het WK te winnen.
Maar in eigen land hebben blessures bij belangrijke spelers, een lastige loting en matige prestaties in de opbouwwedstrijden bijgedragen aan het gevoel dat de vintage uit 2026 niet zozeer een uurwerkoranje is als wel een op maat gemaakt model dat is samengesteld uit reserveonderdelen.
Oranje rondde de voorbereidingen vorige week af met een 1-0 nederlaag tegen Algerije in Rotterdam en een 2-1 overwinning op Oezbekistan in een leeg stadion in New York, waarvoor twee strafschoppen nodig waren, de tweede in de laatste minuut van de blessuretijd.
Hoofdcoach Ronald Koeman noemde het gebrek aan scherpzinnigheid ‘hoofdpijn’ nadat hij zag hoe zijn aanvaller, bestaande uit Donyell Malen en Crycensio Summerville, een groot aantal kansen wist te missen, terwijl Oezbekistan in de laatste vijf minuten de gelijkmaker maakte met hun enige schot op doel.
Dringend probleem
Steven Minten, gespecialiseerd in tactische analyse voor Voetbalprimeur, noemde een gebrek aan urgentie het grootste probleem van Koeman, hoewel hij eraan toevoegde dat de resultaten “een beetje misleidend” waren.
“Oranje had de betere kansen in de twee wedstrijden, maar het was vrij gemakkelijk voor hun tegenstanders om ze in bedwang te houden, en dat is hetzelfde probleem dat we in de kwalificatiewedstrijden hebben gezien”, zei hij.
“We praten in tactische termen over verdubbelen, zodat wanneer een speler in een één-op-één-situatie zit, de brede speler terug moet komen om dekking te bieden, maar toen Algerije scoorde, stond Justin Kluivert nog steeds vooraan.”
Koeman is met name terughoudend in zijn inschatting van de hoop van zijn team. Op de vraag op de persconferentie om de 26-koppige selectie bekend te maken of Oranje de trofee mee naar huis mag nemen, antwoordde hij: “Alles zal onze kant op moeten gaan als we ver willen komen.”
Het was een uitspraak die de passiviteit in het team weerspiegelde, zegt Auke Kok, die het definitieve verslag van het team uit 1974 schreef: Wij waren de besten (Wij waren de beste). ‘Het is alsof ze hulp zoeken bij hogere machten of geluk’, zegt hij.
Geen panache
“Nederland speelt al jaren flauw voetbal. We speelden een paar goede wedstrijden tegen Spanje in de Nations League, maar het is jaren geleden dat we een topland hebben verslagen.”
“Er is geen panache, geen bravoure. Een team heeft wilskracht en agressie nodig. Het feit dat Oezbekistan in de laatste minuut kon scoren, is een teken van een soort lethargie.”
Op papier heeft Nederland een van de sterkere ploegen, zegt Kok, erop wijzend dat 14 van de 26 spelers hun beroep uitoefenen in de Engelse Premier League. Maar velen van hen worstelen met hun vorm en conditie.
Het teleurstellende tweede seizoen van Liverpool onder Arne Slot kostte de Nederlandse coach zijn baan en eiste zijn tol van livewire Cody Gakpo, terwijl zijn clubgenoot Jeremy Frimpong helemaal buiten de selectie werd gelaten.
De aanvoerder van Oranje, Virgil van Dijk, leek soms kwetsbaar in het hart van de verdediging van Liverpool, maar zijn leiderschapskwaliteiten en kopvaardigheid maken hem onvervangbaar voor Koeman.
Middenvelder Tijjani Reijnders is uit de gratie geraakt bij Manchester City, ondanks een sterke start nadat hij afgelopen zomer voor 55 miljoen euro overkwam van AC Milan, en er gaan geruchten dat de club zich voorbereidt om hem naar Spanje of Italië over te brengen.
Hij wordt voor zijn plaats uitgedaagd door Teun Koopmeiners, die zelf op weg is naar de uitgang bij Juventus nadat hij er de afgelopen twee seizoenen niet in slaagde zijn glinsterende vorm voor Atalanta te reproduceren.
Belangrijkste verwondingen
De lange lijst met blessures van Koeman is de afgelopen week gegroeid door het vertrek van Jurriën Timber, die een uitstekend seizoen achter de rug had in het centrum van de verdediging van Arsenal, totdat hij in maart een liesblessure opliep.
Eerste keus doelman Bart Verbruggen is opnieuw een twijfelgeval over zijn fitheid nadat hij tijdens de wedstrijd tegen Oezbekistan onhandig ten val kwam en met zijn heup van het veld werd gehaald.
Koeman is ook de ervaren verdedigers Stefan de Vrij kwijt, die op de slotdag van het Italiaanse competitieseizoen geblesseerd raakte tijdens het spelen voor Internazionale, en Matthijs de Ligt, die vorige maand een rugoperatie onderging.
Soortgelijke problemen doen zich voor op het middenveld, waar Xavi Simons ontbreekt nadat hij in april een voorste kruisband scheurde, waardoor de voorsprong van het team werd afgestompt, terwijl de afwezigheid van PSV-speler Jerdy Schouten Koeman een waardevol anker ontneemt.
Frenkie de Jong keerde in maart terug in het eerste elftal van Barcelona, maar moet nog een volledige wedstrijd spelen en droeg tegen Algerije en Oezbekistan bandjes om zijn lastige enkel.
Vooraan heeft de topscorer aller tijden van het land, Memphis Depay, nauwelijks gespeeld sinds hij in maart een dijspierblessure opliep en het is onwaarschijnlijk dat hij aan de openingswedstrijd tegen Japan zal beginnen.
Revival van de schilderkunst
Toch hebben de spelers die overblijven geen gebrek aan kwaliteit of ervaring. Gakpo toonde flitsen van zijn oude vertrouwen in de opwarmwedstrijden, waarbij hij aan de linkerkant aan de touwtjes trok en kansen creëerde die meer doelpunten hadden moeten opleveren.
Donyell Malen heeft een nieuw leven gekregen sinds hij in januari door Aston Villa werd gehuurd van Roma en veertien doelpunten maakte in achttien wedstrijden.
Crysencio Summerville heeft sinds zijn debuut tegen Algerije blijk gegeven van lef en ondernemingszin op rechts, terwijl de solide verdediging van Jan Paul van Hecke doet vermoeden dat Nederland Timber niet zo erg zal missen als sommige fans vrezen.
De afwezigheid van Timber zal echter waarschijnlijk de mogelijkheden van Denzel Dumfries beperken om zijn snelheid en penetratie op de rechterflank te gebruiken, zegt Minten. “Nederland speelt in principe met een driemansverdediging, zodat Dumfries naar voren kan komen, maar Van Hecke is niet zo goed als Timber in het naast gaan.”
Japanse proef
Nederland opent zijn seizoen met een lastig gelijkspel tegen Japan, dat voor niemand bang zal zijn nadat hij vier jaar geleden Spanje en Duitsland in Qatar versloeg voordat hij na strafschoppen verloor van Kroatië.
Vijf van de Japanse spelers zijn werkzaam bij clubs uit de Eredivisie, waaronder de topscorer van de competitie vorig seizoen, Ayase Ueda van Feyenoord, en de grillige Koki Ogawa, die een belangrijke rol speelde in de klim naar de derde plaats van NEC.
Oranje moet ook langs het onvoorspelbare maar gevaarlijke Zweden komen, dat kan bogen op een aanvalslinie van Viktor Gyökeres en Alexander Isak, en Tunesië, dat zijn Afrikaanse kwalificatiecampagne doormaakte zonder een doelpunt te incasseren.
Als ze in de top twee eindigen, zijn hun waarschijnlijke tegenstanders in de tweede ronde Brazilië of Marokko, twee teams die in de top 10 van de wereld staan. Een clash met de Afrikaanse kampioen zal het extraatje hebben als Oranje het opneemt tegen spelers als Noussair Mazraoui: geboren in Leiderdorp, opgegroeid in de jeugdopleiding van Ajax en nu een ster voor het land van zijn voorouders.
Sterke verdediging
Ondanks zijn bedenkingen bij de recente optredens zegt Auke Kok dat Nederland de potentie heeft om ver te komen als ze hun schuchtere speelstijl van zich afschudden en vorm vinden in de groepswedstrijden.
“Ze zouden zoiets kunnen zijn als het team van 2010”, zegt hij. “Dat was geen briljante ploeg, ook al hadden we Robben nog, maar onder Bert van Marwijk hadden ze een geweldige vechtlust.
“Onze verdediging is nu absoluut beter; eigenlijk is het een van de beste in het toernooi. Als ze een betere communicatie tussen de verdediging, het middenveld en de aanvallers kunnen krijgen, kunnen ze een gevaarlijk team zijn. Net als in 2014 kunnen ze voor wat tegenslag zorgen met snelle spelers als Malen en de slimme passing van Frenkie de Jong.”
Kok zegt dat fans die het imposante, vloeiende voetbal verwachten dat kenmerkend was voor de teams uit de jaren zeventig teleurgesteld zullen zijn. “Als je wedstrijden wilt domineren zoals de fans dat graag zien, heb je een betere aanvaller nodig”, zegt hij. “Ze spelen 5-3-2, zitten diep en gebruiken hun snelle aanvallers.”
Hoop op de kwartfinale
Steven Minten gelooft ook dat Oranje het potentieel heeft om ver te komen als ze al vroeg momentum opbouwen. “Ik denk dat ze de kwartfinales en misschien zelfs de halve finales kunnen halen, maar ze zullen een beetje geluk nodig hebben.
“Als ze de groep winnen, moeten ze het opnemen tegen Marokko, dat geen uitzonderlijk sterke tegenstander is, dus als alles klopt, kunnen ze het redelijk goed doen. Maar als ze de groep niet winnen en het opnemen tegen Brazilië, ook al is het geen geweldige Braziliaanse ploeg, zal het heel moeilijk voor hen zijn. Ze moeten het gevoel hebben dat de dingen goed gaan.”
