Bijna 10.000 stembureaus in heel Nederland zijn wettelijk verplicht toegankelijk te zijn voor mensen met een lichamelijke beperking, maar velen voldoen niet aan die norm, waarschuwen belangengroepen.
Uit gegevens van waarismijnstemlokaal.nl blijkt dat bij het filteren op toegankelijkheid ongeveer 800 stemlokalen worden uitgesloten, waardoor er nog geen 9.200 overblijven die beweren toegankelijk te zijn. Verdere filtering op audio-ondersteund stemmen brengt het aantal terug naar 172. Ondersteuning van slechtziende kiezers valt niet onder het wettelijke toegankelijkheidscriterium, dat zich vooral richt op fysieke toegang.
De organisaties die hun zorgen uiten, Ongehinderd en Ieder(in), zijn Nederlandse belangengroepen voor gehandicapten. Ongehinderd monitort de openbare ruimte en stembureaus op toegankelijkheid en begeleidt gemeenten bij verbeteringen. Ieder(in) vertegenwoordigt mensen met een handicap en chronische ziekten in het hele land en pleit voor gelijke rechten en consistente toegankelijkheidsnormen.
Beide groepen zeggen dat het gebrek aan duidelijke definities gemeenten in staat stelt stembureaus als toegankelijk te bestempelen, zelfs als kiezers met sensorische of cognitieve beperkingen niet zelfstandig kunnen stemmen. “Gemeenten hanteren verschillende standaarden, veel informatie is onvolledig en er is geen nationale kwaliteitscontrole”, aldus Ieder(in), eraan toevoegend dat toegankelijkheidsinformatie “sterker, uniformer en verplichter” zou moeten zijn.
Gerard de Nooij, oprichter van Ongehinderd, zegt dat gebrek aan kennis aan de basis ligt van het probleem. Gemeenten kunnen een locatie ten onrechte als bereikbaar beschouwen als er een kleine drempel aanwezig is. Ongehinderd monitort stembureaus tijdens verkiezingen en uit eerdere steekproeven bleek dat 70 procent niet toegankelijk was, ook al staat zo’n 90 procent online als toegankelijk vermeld.
“Sommige gemeenten voeren verbeteringen door, maar het totaalbeeld blijft ontoereikend”, aldus De Nooij. Hij riep op tot handhaving en stelde voor om ‘positieve prikkels’, zoals subsidies, in te zetten om gemeenten te stimuleren de bereikbaarheid te verbeteren. Hij voegde eraan toe dat er voldoende financiering nodig is en dat het politieke systeem actie moet ondernemen.
De Nederlandse Kieswet schrijft voor dat stembureaus zo moeten worden ingericht dat kiezers met een lichamelijke beperking ‘zo veel mogelijk’ zelfstandig hun stem kunnen uitbrengen, een niet-absolute norm. De Kiesraad adviseert gemeenten om duidelijk te communiceren over de voorzieningen op elke locatie.
