Het Nederlandse gezondheidszorgsysteem riskeert een herhaling van het tekort aan intensive care-bedden waarmee het te maken kreeg tijdens de coronaviruspandemie, tenzij het meer personeel aanneemt, waarschuwde ICU-specialist Diederik Gommers.
Gommers drong er bij het parlement op aan om geen wet aan te nemen waarin een minimumaantal bedden op de intensive care wordt vastgelegd, aangezien de gespecialiseerde afdelingen aan het begin van de eerste coronavirusgolf in maart 2020 vol raakten.
“Zonder voldoende personeel geef je patiënten slechts de schijn van een oplossing”, zei hij.
Tijdens zijn twee uur durende hoorzitting bij het parlementaire onderzoek naar het coronavirus bekritiseerde Gommers het regeringsbeleid tijdens en na de pandemie.
Als hoofd van de nationale vereniging van intensive care-patiënten kwam Gommers onder druk te staan om de capaciteit op te voeren, aangezien het aantal coronaviruspatiënten steeg van 10 begin maart 2020 naar 1.100 tegen het einde van de maand.
Nederland heeft tijdens de eerste twee coronavirusgolven alleen het ‘Code Zwart’-scenario van een tekort aan IC-plaatsen vermeden door patiënten over te brengen naar Duitsland, dat vier keer zoveel bedden per hoofd van de bevolking heeft.
Achter de feiten
Hij zei dat Nederland “dicht aan de wind heeft gevaren” door te gefixeerd te zijn op kostenbesparingen, waardoor het onmogelijk werd het aantal bedden te verhogen van 900 naar 1.150.
“Voor 250 extra IC-bedden heb je 1.000 man extra nodig, met dag- en nachtdiensten, en die hebben we niet”, legt Gommers uit.
Hij bekritiseerde de ministers ook omdat ze te traag waren met het herroepen van de lockdown-maatregelen toen de infecties in het najaar van 2020 weer begonnen toe te nemen, ondanks de waarschuwingen van het uitbraakmanagementteam. “Het voelde alsof we achter de feiten aan liepen”, zei hij.
Gommers zei dat de regering medici zich had moeten laten concentreren op het draaiende houden van het gezondheidszorgsysteem en artsen niet had moeten meeslepen in discussies over het al dan niet eerder sluiten van bars.
Hij beschreef de botsingen met premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge over de vraag of oudere patiënten een intensive care-behandeling moeten krijgen als de eenheden hun capaciteit bereiken.
Controverse over de leeftijdsgrens
Het kabinet was tegen het stellen van een leeftijdsgrens van 80 jaar, maar volgens Gommers is dit getal slechts een leidraad. “Natuurlijk is iedereen gelijk, maar soms moeten we keuzes maken”, zei hij.
Medische begeleiding was gebaseerd op het feit dat patiënten een week hersteltijd nodig hadden voor elke dag die ze op de intensive care doorbrachten, legde hij uit. “Het gaat niet om een absolute leeftijd, zoals 80 jaar, maar om kwetsbaarheid. Is de patiënt te kwetsbaar om baat te hebben bij een behandeling?”
Na de pandemie kregen ziekenhuismanagers te horen dat ze alle operaties en procedures moesten inhalen, zoals knieoperaties en kankerscreening, die waren uitgesteld om ruimte te maken voor coronaviruspatiënten, maar volgens Gommers was de sector er niet in geslaagd de achterstand in te halen.
Sommige lockdown-maatregelen waren te streng en mogen nooit worden herhaald, zoals het ontzeggen van de kans aan de families van stervende patiënten om hen voor de laatste keer in het ziekenhuis te zien.
“Dat mogen we nooit meer doen”, aldus een zichtbaar geëmotioneerde Gommers. “Mensen mogen niet alleen sterven. Dat is niet waarvoor we op deze wereld zijn gezet.”
