Onderzoekers van de Hogeschool Rotterdam onderzoeken of een op mindfulness gebaseerd vriendschapsprogramma de geestelijke gezondheid van meisjes kan verbeteren door herhaalde gesprekken te verminderen die zorgen versterken in plaats van problemen oplossen. Het programma wordt nu uitgebreid naar basisscholen nadat uit de eerste resultaten bleek dat deelnemers anders naar hun coping-gewoonten gingen kijken, meldt NU.nl.
In het onderzoek worden 320 meisjes onderzocht om te bepalen of hun neiging tot ‘co-rumineren’ (herhaaldelijk problemen bespreken met goede vrienden terwijl ze geruststelling zoeken) kan worden verminderd. Volgend jaar wordt het programma ook getest onder een grotere groep basisschoolmeisjes.
“Wereldwijd is er al veel onderzoek gedaan naar risicofactoren in de sociale relaties van meisjes, zoals gepest worden. In plaats daarvan kijken we naar de rol van hele goede relaties”, zegt Patricia Vuijk, docent gespecialiseerd in meisjes en geestelijk welzijn, tegen NU.nl.
Onderzoekers zeggen dat praten over gevoelens nuttig kan zijn, maar overmatig praten over negatieve emoties kan soms geestelijke gezondheidsproblemen verergeren. Uit eerder onderzoek bleek dat 43 procent van de meisjes in het middelbaar onderwijs emotionele problemen ervaart, terwijl zelfmoord onder tienermeisjes de afgelopen twintig jaar meer dan verdubbeld is.
Vuijk beschreef co-herkauwen als ‘opluchting zonder oplossing’. Ze zei dat meisjes zich misschien gesteund voelen tijdens deze gesprekken, maar dat hun lichaam kan reageren alsof ze worden bedreigd. “Op fysiologisch niveau raakt een meisje meer gestrest door zulke gesprekken. Het lichaam ervaart het samen piekeren als bedreigend”, aldus Vuijk.
Volgens de onderzoeker gaat de hartslag omhoog en blijft het zenuwstelsel alert. De diepgewortelde verwachtingen van de hersenen over de wereld, bekend als priors, kunnen sterker worden. Ze identificeerde drie gemeenschappelijke overtuigingen die versterkt kunnen worden: ‘de wereld is onveilig’, ‘echte verbinding ontstaat niet automatisch’ en ‘ik ben niet goed genoeg’.
Meisjes zetten deze gesprekken vaak voort omdat ze de fysieke stresssignalen niet herkennen, aldus Vuijk. Ze voelen zich veilig bij een goede vriend en krijgen emotionele steun, waardoor ze geloven dat de gesprekken helpen.
“Maar over het algemeen is dat niet het geval”, zei ze tegen de krant. “Dit zijn twee tegengestelde krachten die plaatsvinden in het lichaam van een meisje. Het is heel intens.”
Het programma bestaat uit 14 lessen die meisjes in tweetallen met een vriendin voltooien. Mindfulness vormt een centraal onderdeel van de training, maar onderzoekers hebben ook ideeën uit de neurowetenschappen verwerkt in praktische oefeningen die bedoeld zijn om verwachtingen te veranderen en de drang om herhaaldelijk problemen te bespreken te verminderen.
Elke sessie introduceert een bekend onderwerp, zoals stress veroorzaakt door sociale media. In plaats van hun problemen onmiddellijk te bespreken, wordt meisjes geleerd eerst hun lichaam te kalmeren voordat ze nadenken of praten. Oefeningen omvatten gecontroleerde ademhaling, het plaatsen van een hand op het hart, het zachtjes in de grond drukken van de voeten, glimlachen en een arm lichtjes aanraken.
Vuijk erkende dat het introduceren van mindfulness bij tienermeisjes een uitdaging kan zijn, vooral als ze bij hun beste vrienden zijn en zich zorgen kunnen maken dat ze ongewoon overkomen. “Sommige meisjes aarzelen in eerste instantie inderdaad”, zegt ze. “Ik heb een paar getraind waarvan ik denk dat het misschien zelfs een beetje cynisch was.”
“Toen ik zei dat we met een oefening begonnen, trokken ze hun hoodies over hun hoofd. Maar op een gegeven moment legden ze toch hun handen op hun buik om hun ademhaling te volgen.”
