Het Nederlandse kabinet stemt in met een plan om de stikstofvervuiling terug te dringen

Het Nederlandse kabinet heeft overeenstemming bereikt over een nieuw pakket maatregelen om de stikstofvervuiling in Nederland terug te dringen, met een budget van € 20 miljard om deze uit te voeren.

De plannen worden gezien als een eerste grote test van de belofte van de centrumrechtse coalitieregering om een einde te maken aan de impasse in de landbouw en de bouwsector die volgde op een uitspraak van de Raad van State in 2019 over emissielimieten.

Het akkoord omvat het instellen van kilometerbrede zones rond vijftien kwetsbare gebieden – zoals de Veluwse heide – waar de uitstoot moet worden teruggedrongen. Nog eens 100 gebieden krijgen een 500-meterzone.

Dit betekent dat boerderijen en andere bedrijven in de zones zullen moeten sluiten, verhuizen of maatregelen moeten nemen om hun stikstofproductie drastisch te verminderen. Het kabinet wil ook een limiet van 2,6 koeien per hectare op veehouderijen in 2035 instellen, maar zegt dat geen enkele boer gedwongen zal worden zijn bedrijf te verkopen.

Het pakket vergt verandering, maar boeren zullen “nog steeds hun werk kunnen doen”, zei minister van Landbouw Jaimi van Essen bij de presentatie van de plannen. “Wij denken dat dit pakket zal voldoen aan de voorwaarden van de uitspraak van de rechtbank en we hebben er alle vertrouwen in dat dit ook zal gebeuren.”

De plannen in het kort:

Boeren moeten de ammoniakuitstoot tegen 2035 met 42 à 46% terugdringen ten opzichte van het niveau van 2019. Sinds 2019 is de uitstoot met 18% gedaald.
De industrie en de transportsector moeten hun stikstofoxide-uitstoot halveren
In de bufferzones rond Natura 2000-natuurgebieden is een extra reductie van 20% nodig
Er wordt een beperkingszone van 1.000 meter ingesteld rond de 15 zwaarst getroffen gebieden en een zone van 500 meter rond 85 andere plattelandsgebieden
Boeren in de zones zullen moeten innoveren, de veedichtheid terugdringen, verhuizen of helemaal stoppen met boeren
Als de vrijwillige doelstellingen niet worden gehaald, zal er een verplicht “garantiemechanisme” in werking treden, wat een verplichte vermindering van de veestapel over de hele linie betekent
De huidige drempel van 0,005 mol stikstofafzettingen per hectare per jaar wordt pas in 2027 verhoogd, hoewel provincies die al stappen hebben ondernomen om de limiet te verhogen dit wellicht zullen blijven doen.

Er zal in oktober over een ontwerpwetgeving ter uitvoering van het pakket worden gedebatteerd. In januari hoopt het kabinet de details over de bufferzones rond te hebben en eind volgend jaar moeten provincies de bouwvergunningen weer kunnen verlengen, aldus Van Essen.

In mei 2019 oordeelde de Raad van State dat de strategie van de regering om overtollige stikstof terug te dringen in strijd was met EU-richtlijnen over de bescherming van kwetsbare habitats en dat de manier waarop de uitstoot van stikstof werd berekend bij het beoordelen van bouwprojectvergunningen twijfelachtig was.

De inspanningen om de vervuiling terug te dringen zijn tot nu toe echter grotendeels mislukt en opeenvolgende regeringen hebben moeite gehad om een manier te vinden om dit te doen. Er is geen garantie dat de nieuwe regering nog succesvoller zal zijn.

Het huidige kabinet is een minderheidsregering en moet de steun krijgen van zowel extreemrechtse als linkse partijen in beide kamers van het parlement om de wetgeving in wetgeving om te zetten. Aan de rechterkant is de steun voor boeren sterker, en daarom wordt een alliantie met Progressief Nederland door commentatoren als een waarschijnlijker optie gezien.

De officiële documenten schetsen alle stappen die ministers hebben genomen om tegemoet te komen aan de zorgen van parlementsleden, aldus Van Essen.

Naast de landbouw heeft het probleem ook gevolgen voor de bouwsector, die vaak niet in staat is te bouwen vanwege de stikstof die vrijkomt tijdens het bouwproces. Dit heeft vooral gevolgen gehad voor de woningbouw- en infrastructuurontwikkelingen.