Het is 25 jaar geleden dat in Amsterdam de eerste officiële huwelijken van homoparen plaatsvonden, waarmee Nederland het eerste land ter wereld was dat homohuwelijken wettelijk erkende. Om het 25-jarig jubileum van dit evenement te vieren, zijn woensdagochtend vroeg nog drie homoparen door de burgemeester van Amsterdam in het huwelijk getreden. Lauren Comiteau woonde het huwelijk bij.
Een paar minuten na middernacht sloeg de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema woensdagochtend met de voorzittershamer en bekrachtigde daarmee het huwelijk van drie homoparen in de statige Raadszaal van het stadhuis, die zeiden: “Ik doe” – of “En” in het Nederlands – voor zo’n 150 gasten, waaronder premier Rob Jetten.
“Ik voel me overdreven opgewonden”, zei bruidegom Santos Fiame na het huwelijk. ‘Ik bedoel, het gebeurt niet elk jaar dat we door de burgemeester trouwen in aanwezigheid van de premier.’
Zijn partner van 11 jaar, Eelke de Jong, zegt op de 25e te trouwene De verjaardag van ‘s werelds eerste legale homohuwelijk is niet alleen een viering van hun liefde, maar ook een statement.
‘Het is belangrijk dat het voor ons mogelijk is om te trouwen’, zei hij. “Vijfentwintig jaar geleden was ik er ook bij. En toen dacht ik: we gaan vooruit. Maar soms denk ik dat we stappen achteruit zetten. We moeten onszelf zichtbaar maken. Dit is een recht dat we hebben en dat we moeten beschermen.”
Sinds 1 april 2001, toen de toenmalige burgemeester van Amsterdam Job Cohen voorzitter was van ‘s werelds eerste legale homohuwelijken, zijn in Nederland zo’n 36.000 homo- en lesbische paren in het huwelijksbootje gestapt.
“Als ik terugkijk, denk ik dat dit het belangrijkste is wat ik heb gedaan in de tijd dat ik burgemeester was”, aldus Cohen, die de festiviteiten bijwoonde. “Maar op dat moment wist ik niet hoe belangrijk het was. Maar de eerste keer kun je maar één keer hebben, en toen heeft niemand dat gedaan.”
Ongeveer veertig landen hebben sindsdien het Nederlandse voorbeeld gevolgd en erkennen het homohuwelijk nu wettelijk – waaronder Ierland, de VS, Argentinië en Malta. “Dat is vooruitgang”, zegt Cohen, “maar je weet hoeveel landen we hebben, dus er is nog veel te doen.
Feestelijk
Maar het was allemaal feest en champagne op de gezamenlijke bruiloft van woensdag, waarbij de legendarische Nederlandse dragqueen-persoonlijkheid Dolly Bellefleur een van de vier aangeboden bruidstaarten aansneed.
“Iedereen heeft het over klokken en Delfts Blauw, maar het openstellen van het huwelijk is ons mooiste exportproduct”, aldus activist en redacteur Henk Krol. “Ik weet nog dat iedereen mij 25 jaar geleden vertelde dat Nederland misschien wel het eerste land ter wereld is, maar het zal ook het laatste land zijn. Nu zie je dat 39 landen de Nederlandse ideeën hebben overgenomen, en er zitten er nog meer in de pijplijn. Je kunt je voorstellen hoe trots ik ben.”
De premier
“Ik ben als Nederlander heel trots dat wij het eerste land zijn dat dit doet”, zegt Rob Jetten, de eerste openlijk homoseksuele premier van Nederland die verloofd is.
“Maar ik denk dat Nederland weer op het goede spoor moet komen, vooral door transgenders in Nederland te beschermen of betere wetgeving voor draagmoederschap te creëren om ervoor te zorgen dat we weer een top 10-land worden op het gebied van queerrechten.”
De premier was pas 14 jaar oud toen de eerste homohuwelijken plaatsvonden.
“Voor mij was het een van de eerste momenten dat ik op televisie zag dat het mogelijk is, zelfs als jonge, homoseksuele jongen, om jezelf te zijn en lief te hebben van wie je maar wilt.
“Dus dat was een heel inspirerend moment voor mij en voor vele, vele anderen, niet alleen in Nederland, maar over de hele wereld. Ik denk dat we allemaal rolmodellen nodig hebben om ons te begeleiden in een heel persoonlijk proces dat zo velen in de queergemeenschap ervaren.”
Voor de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema is de premier zelf een rolmodel, vooral na een conservatieve regering die volgens haar tekortschoot op het gebied van homorechten.
“Nu hebben we een homoseksuele premier die zeer zelfbewust en trots is, en ik denk dat dit voor jonge homoseksuele mensen een geweldig voorbeeld is, niet alleen in mijn stad, maar ook nationaal en internationaal. Dat hij hier vanavond zijn solidariteit betoont, is heel belangrijk.”
Nooit te laat
Nico Vink en Vital van Looveren zijn 45 jaar samen. Op 87-jarige leeftijd zegt Vink dat de beslissing om te trouwen een nu-of-nooit-moment was. “Waarom niet? Op onze leeftijd moeten we snel handelen.”
Wat hun openbare bruiloft betreft, zegt Vink dat ze “de wereld wilden laten weten dat zelfs wij, mannen, twee mannen, 45 jaar samen kunnen zijn. En we zijn nog steeds gelukkig!”
Hun band lijkt de statistieken te ondersteunen: homomannen hebben het laagste echtscheidingspercentage over tien jaar: 15%, vijf procentpunten lager dan heteroseksuele paren en maar liefst 10 procentpunten lager dan lesbiennes.
Maar deze week is er geen huwelijksreis voor het stel. Morgen staan ze voor de Nederlandse rechtbank in de Bijbelgordel van het land, waar ze hun vijf jaar durende strijd voortzetten voor hun recht als homoseksuele mannen om met kinderen te werken. “Dat is een probleem waar we nog tegen moeten vechten”, aldus Vink.
