De handel in illegale gearomatiseerde dampen online en in winkels bloeit ondanks hoge boetes, zo blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws.
Gearomatiseerde dampen, die vooral populair zijn onder tieners, zijn sinds 1 januari 2024 verboden.
Bijna de helft van de controles (43%) die de afgelopen vier jaar zijn uitgevoerd, resulteerde in een boete of waarschuwing, zo blijkt uit door RTL opgevraagde cijfers bij Voedsel- en Consumentenveiligheidsautoriteit NVWA.
In totaal hebben ongeveer 1.300 verkooppunten 2.400 boetes opgelegd voor overtredingen, variërend van illegale dampen tot de verkoop aan kinderen onder de 18 jaar en het tentoonstellen van de dampen.
Minstens 244 verkooppunten, waaronder supermarkten, benzinestations en tabakswinkels, bleven ondanks verschillende boetes illegale dampen verkopen. Een van de winkeliers, die voor de veertiende keer een boete kreeg opgelegd, zei tegen de inspecteurs dat het “de moeite waard” was, ook al kunnen de boetes oplopen tot €22.500 en wordt de vernietiging van de illegale vapes aan de verkoper gefactureerd.
“Het systeem werkt gewoon niet goed. Ze zijn duidelijk niet onder de indruk van de bedragen die ze moeten betalen”, zegt hoogleraar bestuursrecht Herman Bröring tegen RTL.
Eén manier om recidivistische verkopers aan te pakken, is door ze voor de rechter te dagen, zei hij. “Aangezien de gezondheid van jongeren op het spel staat, zou vervolging effectiever zijn. Het zou de persoon ook een strafblad opleveren”, zei hij.
Uit een nieuw onderzoek naar het gebruik van dampen door verslavingsinstituut Trimbos, dat woensdag werd gepubliceerd, blijkt dat tieners “heel goed weten” dat gearomatiseerde dampen illegaal zijn, aldus onderzoeker Esther Croes.
“Ze kopen ze nog steeds. Wat we nodig hebben is een systemische aanpak die gepaard gaat met strikte regels en politie, ouders en het morele besef bij illegale verkopers dat ze een giftig product aanprijzen dat mensen ziek maakt”, zei ze.
Ook kijkt de NVWA naar extremere maatregelen om veelplegers aan te pakken. “Als boetes niet helpen, moeten we wellicht een beroep doen op het strafrecht. We zijn hierover in gesprek met het Openbaar Ministerie”, zegt NVWA-woordvoerder Pieter Rijswijk.
Het Openbaar Ministerie laat in een reactie echter weten de zaken op korte termijn niet in behandeling te nemen en dat het toezicht op het verbod een taak is van de NVWA.
