Dacht je dat Nederland een en al aardappelpuree, kaas en haring was als het om traditioneel eten ging? Maar er staan behoorlijk wat Nederlandse producten op de officiële EU-lijsten – ook al is het veel kaas.
En zodat u weet waar we het over hebben: de EU-logo’s BOB (beschermde oorsprongsbenaming) en BGA (beschermde geografische aanduiding) geven de regio aan, terwijl TSG (gegarandeerde traditionele specialiteit) betekent dat het productieproces zo oud is als de heuvels.
Les 63: Beschermde voedingsmiddelen
1 Boeren-Leidse met sleutels (BOB). De sleutelsvoor het geval je het je afvraagt, zijn gedrukt op de roodachtige korst van de kaas en verwijzen naar de sleutels van Sint-Pieter, de patroonheilige van Leiden. De kaas, afkomstig uit de Leidse regio en uitsluitend uit de Leidse regio, is gemaakt van magere koemelk en heeft daardoor slechts een vetgehalte van 30%. Verkrijgbaar met of zonder komijn en zou heel goed passen bij gestoofde rabarber.
2 The Westlandse druif (BGA). Deze Nederlandse druif heeft zelfs een eigen themapark in het Westland in de provincie Zuid-Holland. Iedereen die ooit ‘s nachts naar Schiphol is gevlogen, zal het licht gezien hebben dat uitstraalde door de kassen daar, waar op dat moment heel goed een enorme oogst aan Westlandse druiven gehuisvest kon zijn, die naar alle waarschijnlijkheid zoet en verrukkelijk zijn.
3 Brabantse Wal asparagus (BOB). In de Brabantse omgeving van Bergen op Zoom worden Nederlandse witte asperges, ook wel ‘het witte goud’ genoemd, geteeld. Kennelijk is de unieke smaak te danken aan het zuivere grondwater dat onder de Kalmhoutse heide doorstroomt en de zilte zeewind die vanuit Zeeland binnenwaait. Met een boterachtige saus en een beetje gekookt ei, ja graag.
4 Kanterkaas (BOB). Deze kaas komt uit Fryslân en het Westerkwartier, dat deel uitmaakt van de provincie Groningen. Gemaakt van koemelk en wordt geleverd met kruidnagel of komijn. De heerlijkheid ervan is het resultaat van een schoon milieu, zegt de EU, wat leidt tot een superieure grassoort en, vermoedelijk, tevreden koeien die graag goede melk produceren.
5 The Opperdoezer Ronde (BOB) is een aardappel die alleen geteeld mag worden rond de plaats Opperdoes in de provincie Noord-Holland. Ondanks het knobbelige, bleke uiterlijk is het een delicate bloem van een aardappel met een dunne schil die met de hand moet worden geoogst en gesorteerd. Het heeft een relatief korte groeitijd, hoewel het niet langer de ‘negenweekse’ is die het 145 jaar geleden was.
De Meerlander (BOB) is een andere beschermde aardappel, ontwikkeld en geteeld in de Haarlemmermeer in Noord-Holland. De smaak is volgens aardappelkenners ‘mild fluwelig, wat droog maar met veel body’.
6 Gouda Holland and Edam Holland (beide BOB). We voegen deze twee samen omdat er ontzettend veel kazen op de lijst staan en omdat deze twee een strijd voerden met Duitsland, dat ook kazen produceert met het label Gouda en Edam.
Het duurde zeven jaar voordat er een oplossing werd gevonden en deze bestond simpelweg uit het toevoegen van ‘Holland’ aan de originele Nederlandse, nu beschermde, versie. Verwarrend genoeg omvat de beschermde kaasplank ook Noord-Hollandse Gouda En Noord-Hollandse Edam. Niet dat het ertoe doet; het wordt allemaal opgegeten: Nederlanders knabbelen zich een weg door 16 kilo kaas per jaar. Er is ook een Nederlandse geitenkaas (BOB), gemaakt van melk van Nederlandse geiten.
7 Suikersiroop (TSG), een dikke suikersiroop, is een oer-Hollands product dat wordt gebruikt om op boterhammen en pannenkoeken te smeren. Het heet ook wel pannenkoekenstroop of gewoon stroop. Kleine Nederlandse kinderen (en menig volwassene) schrijven graag hun naam erin stroop op hun pannenkoeken.
8 Hollandse Nieuwe, Hollandse maatjesharing (TSG). Ook de Hollandse Nieuwe zuurharing kreeg een beschermde status. Niet omdat het Nederlands is, wat niet het geval is, maar vanwege de manier waarop het wordt verwerkt. De jonge haring wordt gestript en gezouten, maar de alvleesklier blijft op zijn plaats. Dit orgaan bevat een enzym waardoor de vis kan rijpen. Nieuwe haring wordt gevangen en verkocht tussen 15 juni en 30 september, waarna het de naam draagt Hollandse maatjesharing.
9 Basterdsuiker (TSG), een soort basterdsuiker, is ook op de lijst terechtgekomen; het productieproces is blijkbaar uniek voor Nederland. ‘Basterd’ komt van ‘bastard’ omdat het spul wordt gemaakt met een afvalproduct van de suikerproductie vermengd met suikerstroop, suiker, glucose, fructose en een beetje zuur. Het lost gemakkelijk op en geeft je appeltaart een mooie kleur.
10 Limburgse Vlaai (BGA). De Limburgse speciaaltaart werd in 2024 aan de lijst toegevoegd na ruim zeven jaar campagne voeren. De taart moet niet alleen in de regio worden gebakken, maar moet ook een diameter hebben van tussen de 10 en 30 centimeter en een korst hebben van zoet deeg op basis van gist. Ook mag de vulling niet meer dan 1 centimeter dik zijn.
Fruit, rijst, pudding en griesmeel zijn allemaal geschikte vullingen en moeten met de bodem worden gebakken. Het toevoegen van room is uitgesloten en de taart mag nooit worden ingevroren. Het moet ook stijf genoeg zijn om zonder bord gegeten te worden.
