Zes hoogleraren in de kinder- en jeugdpsychiatrie dringen er bij collega’s op aan om te wachten met het inwilligen van euthanasieverzoeken van jonge mensen met een ernstige psychische aandoening tot ze rond de 25 zijn. Ze voeren aan dat het brein van adolescenten zich nog steeds aan het ontwikkelen is en dat omstandigheden die in de vroege volwassenheid hopeloos lijken, vaak in de loop van de tijd veranderen.
In het Tijdschrift voor Psychiatrie schrijven de auteurs hun voorstel een ‘niet nu’-benadering.
Ze eisen niet langer een vaste leeftijdsgrens, maar betogen dat euthanasie “meestal ongepast” is tot tenminste de jonge volwassenheid, daarbij verwijzend naar de ontwikkeling van de hersenen, de gevoeligheid voor invloed van leeftijdsgenoten en sociale media, en het feit dat behandelingen die vandaag mislukken later wel eens kunnen werken. De doodswens, zo zeggen zij, moet gedurende die periode ter discussie blijven staan.
De Nederlandse psychiatrische vereniging NVvP herziet momenteel haar richtlijn over euthanasie bij psychiatrisch lijden, en vier leden van die werkgroep hebben het nieuwe voorstel mede ondertekend.
Psychiater Kit Vanmechelen, die zelf euthanasie bij jongeren heeft uitgevoerd, zei tegen de Volkskrant dat de stap leek op een poging om het proces van de werkgroep te beïnvloeden.
Vanmechelen noemde het ‘ongepast’ en waarschuwde dat veel psychiaters zich nu ‘achter dit advies zouden verschuilen’ en dat het aantal zelfmoorden onder jongeren onder de 25 als gevolg daarvan zou kunnen stijgen. Het geschil duurt al ruim een jaar.
Marcel Mennen, voorzitter van Stichting KEA, die mensen steunt die om psychiatrische redenen euthanasie zoeken en wier eigen dochter op 31-jarige leeftijd door zelfmoord stierf, noemde de aanpak paternalistisch en zei dat deze volledig vanuit het perspectief van de beroepsgroep werd beredeneerd en niet vanuit het perspectief van de patiënt.
De bestaande richtlijnen vereisen al extra voorzichtigheid bij jonge patiënten, zei hij, eraan toevoegend dat een 22-jarige mogelijk al tien jaar ernstig heeft geleden.
In absolute termen zijn de gevallen zeldzaam. Acht mensen onder de 25 jaar kregen euthanasie wegens psychiatrisch lijden in 2023, 13 in 2024 en zeven in 2025. Daarentegen waren er in totaal ruim 10.000 euthanasiegevallen per jaar, waarbij de overgrote meerderheid kanker of andere lichamelijke ziekten betrof.
Toch is het aantal verzoeken aan het Expertisecentrum Euthanasie van jongeren onder de 24 jaar flink gestegen, van 10 in 2012 naar 74 in 2020. De zorg is aangescherpt doordat het aantal zelfdodingen onder jonge vrouwen onder de 30 jaar in 2024 een recordhoogte bereikte.
Wet ongewijzigd
Wat de NVvP uiteindelijk ook besluit, de wet zelf verandert niet: euthanasie wegens ondraaglijk en hopeloos lijden blijft legaal vanaf 12 jaar.
In juni vorig jaar stemden Kamerleden twee moties weg die een driejarig moratorium zouden instellen op euthanasie voor jongeren onder de dertig met psychiatrische aandoeningen, nadat huisartsenorganisatie KNMG en de NVvP gezamenlijk hadden gewaarschuwd dat een harde leeftijdsgrens het gesprek met kwetsbare patiënten zou stilleggen in plaats van hen te beschermen.
Iedereen die kampt met zelfmoordgedachten kan contact opnemen met preventielijn 113 op 0800-0113 of via 113.nl.
