Nederland gaat op 18 maart naar de stembus om voor 342 gemeenteraden te stemmen en Dutch News concentreert zich op de campagnes in 10 dorpen en steden waar de meeste internationals wonen. Allereerst de Nederlandse hoofdstad Amsterdam.
Het is de plek waar de meeste mensen willen wonen – maar met een tekort van bijna 40.000 woningen is huisvesting het topthema voor de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam op 18 maart.
De Nederlandse hoofdstad staat over de hele wereld bekend om zijn historische grachtengordel, musea en natuurlijk zijn liberale nachtleven. En mede dankzij de drang om bedrijven na de Brexit aan te trekken, is Amsterdam “leider in de Nederlandse AI, fintech en deeptech, en huisvest het grote namen als het Europees Geneesmiddelenbureau, Booking en traditionele Nederlandse bedrijven als Heineken.
Deze welvaart wordt weerspiegeld in de bevolking, die steeds internationaler wordt, ook al bereikt zij de grenzen van de groei. Uit het laatste ‘State of the City’-rapport blijkt dat Amsterdam vanaf 2008 met 10.000 mensen per jaar groeide, maar in 2024 met slechts 2.600 mensen groeide – met 7.100 minder immigranten uit het buitenland. Ruim een op de drie van de 930.000 Amsterdammers is in de hoofdstad geboren, terwijl 38% buiten Nederland is geboren. Bij de lokale verkiezingen mogen zo’n 130.000 niet-Nederlandse ingezetenen stemmen.
Huisvesting
“Veel jonge mensen zijn op zoek naar een huis en wonen bij hun ouders; veel ouderen willen graag een geschikt huis; veel jonge gezinnen kunnen geen huis vinden”, zegt Erik Schmit, woordvoerder economie van partij D66, de progressief-democratische groep met zeven zetels in de raad met 45 zetels. “Het wordt steeds moeilijker. De prijzen zijn gestegen. En daarom hebben we een doorbraak nodig.”
Terwijl partijen als D66, de centrumrechtse VVD en de Christen-Democraten (CDA) de rol van de woningbouw voor al deze verschillende groepen benadrukken, maken de twee grootste partijen, de linkse PvdA en GroenLinks, zich het meest zorgen over de groeiende kloof tussen rijk en arm. De twee partijen voeren afzonderlijk campagne, maar zullen na de stemming samensmelten tot één eenheid.
“We verdienen in onze regio, groot-Amsterdam, zo’n €200 miljard (per jaar), een vijfde van de nationale inkomsten”, zegt lokale PvdA-leider Sofyan Mbarki, wiens partij negen zetels heeft. “Wij zijn de motor van het land. Maar tegelijkertijd zien we dat de dakloosheid in onze stad toeneemt. Het is onze plicht ervoor te zorgen dat we onze economie gezond houden, maar tegelijkertijd onze ogen niet sluiten voor dakloosheid.”
Expats
Buitenlanders vormen zelf een ander groot probleem. Met een recordlage opkomst van 46,6% bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen zijn Amsterdamse partijen zich bewust geworden van het feit dat veel internationale stadsbewoners kunnen stemmen.
Maar sommigen willen de stadsproblemen ook graag aan ‘expats’ wijten, waarbij een lokale krant regelmatig de krantenkoppen haalt over opdringerige buitenlanders, ‘als eerste in de rij voor huisvesting’.
De PvdA heeft met succes een plan voorgesteld om bedrijven die buitenlandse werknemers in dienst hebben, te vragen taal- en stadsgeschiedenislessen te betalen en internationale medewerkers te vragen in hun vrije tijd vrijwilligerswerk te doen voor organisaties die het ‘sociale weefsel’ van de stad vormen. Mbarki, wiens ouders migranten uit Marokko waren, is van mening dat rijkere immigranten moeten aantonen dat zij een bijdrage leveren.
“Ik denk dat iedereen die hier komt, moet meedoen en blijven meedoen”, zei hij. “Dat is niet alleen door te werken, maar ook in je rol als vrijwilliger. Dat willen wij als PvdA graag zien.”
Terwijl de VVD en het CDA nieuwkomers willen stimuleren Nederlandse taallessen te volgen en internationale scholen een impuls willen geven, wil D66 zorgen voor een gastvrije toon. “Ik denk dat waar andere partijen de internationals tot zondebok maken voor de uitdagingen die we in de stad hebben, we zeggen: nee, internationals maken deel uit van onze stad”, aldus Schmit. “We hebben nu meer dan 100.000 internationals… en ik denk dat het belangrijk is dat zij deel uitmaken van de lokale democratie.”
De meeste partijen geloven in een hardere lijn op het gebied van toerisme, met als doel de 23 miljoen toeristen terug te dringen en de overlast te beperken met plannen als een ‘erotisch centrum’-bordeel en het verbieden van toeristen uit coffeeshops die cannabis verkopen – hoewel ambtenaren nu zeggen dat het doel van 20 miljoen overnachtingen niet juridisch bindend is.
“Wij vinden dat de stad de afgelopen jaren te weinig heeft gedaan om de overlast tegen te gaan”, zegt Rogier Havelaar van het CDA, dat één zetel in de raad heeft. “We willen een schone stad, de handhaving moet beter – en als toeristen in grachten plassen of (illegale) drugs gebruiken, kun je ze altijd 24 uur in een cel stoppen!”
Overheid en belastingen
Een ander probleem voor centrumrechtse partijen als de VVD, die vijf zetels heeft, is het functioneren van de lokale overheid en de lokale belastingen. “Wij zijn de partij die wil dat de gemeente zich richt op basiszaken: het bouwen van goede woningen, vooral meer huizen die mensen kunnen kopen, het terugdringen van de criminaliteit en het verlagen van de overheidsbelastingen”, zegt Daan Wijnants, voorzitter van de lokale VVD.
Ontdek het
Volgens een woordvoerster van de gemeente Amsterdam zullen ruim 730.000 mensen op de raad kunnen stemmen, en ruim 750.000 op de kleinere deelraadgroepen. Als u kunt stemmen, ontvangt u tussen 24 februari en 1 maart een stembiljet met een QR-code in verschillende talen. Er is een webgedeelte in het Engels, waarin u kunt zien hoe u iemand anders kunt machtigen om op u te stemmen.
Sommige partijen organiseren evenementen zodat internationals meer te weten kunnen komen over de 35 verschillende partijen die zich verkiesbaar stellen, kunnen controleren of ze kunnen stemmen en hun programma’s kunnen vergelijken.
“Ik denk dat ik voor alle politieke partijen kan spreken om te benadrukken: kom alsjeblieft stemmen”, zei Wijnants, “want je bent net zo goed een onderdeel van de stad als ieder ander.”
Belangrijke informatie over Amsterdam
Huidig raad leidinggevend: PvdA, GroenLinks, D66
Hoeveel zitplaatsen op de raad: 45
Totaal aantal kiezers: 736.899
Aantal internationale kiezers: ongeveer 130,00
Lokaal verkiezing informatie in het Engels:
Website van de gemeente met verkiezing informatie
D66 (manifest in zes talen)
CDA (in het Nederlands met samenvatting in het Engels)
PvdA
GroenLinks (Nederlands en Engels)
Volt (Nederlands en Engels)
DENK
PvdD
VVD (alleen in het Nederlands)
JA21 (alleen in het Nederlands)
Forum voor Democratie (only in Dutch)
Verkiezing evenementen voor internationals
Vijf van de grootste stadspartijen houden op 9 maart een Engelstalig debat, gesponsord door Dutch News en IamExpat.
