Tieners met morbide obesitas kunnen nu (als laatste redmiddel) een maagverkleining laten uitvoeren vanuit het basispakket, zo maakt zorgbeoordelingsorgaan Zorginstituut Nederland bekend. De dekking geldt vanaf 26 mei.
Alleen jongeren van 13 tot 18 jaar komen in aanmerking voor de operatie, ook wel bariatrische chirurgie genoemd, en alleen nadat ze al een intensief programma hebben afgerond om hun levensstijl en eetgewoonten te veranderen.
Het Zorginstituut verwacht dat jaarlijks 100 tot 150 tieners in aanmerking komen voor een uitgebreid selectietraject, van wie er uiteindelijk zo’n 10 tot 20 in aanmerking komen voor een operatie.
Om in aanmerking te komen moet een jongere een body mass index (BMI) hebben boven de 40. Voor iemand van 1,70 meter betekent dat een gewicht van 116 kilo of meer. Tieners met een BMI van 35 tot 40 kunnen ook worden behandeld als ze een gerelateerde ziekte hebben.
Een operatie is nooit een op zichzelf staande behandeling; het maakt deel uit van een breder programma van leefstijl- en psychologische ondersteuning. Patiënten blijven minstens vijf jaar intensief behandeld en moeten levenslang kleinere porties eten.
Een groeiend probleem
Ongeveer 500 tot 800 jongeren in Nederland hebben ernstig of zeer ernstig overgewicht, waardoor zij op jonge leeftijd risico lopen op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten, maar ook op psychische problemen.
De cijfers stijgen: tussen 1990 en 2024 is het aandeel 12- tot 17-jarigen met obesitas gestegen van 1,4% naar 4,1%. Eind vorig jaar waarschuwden kinderartsen voor een verdubbeling van de wachtlijsten bij obesitasklinieken en een vervijfvoudiging van het gebruik van obesitasmedicatie.
Het Zorginstituut oordeelde in 2012 dat tieners niet in aanmerking kwamen voor de operatie, onder verwijzing naar een gebrek aan langetermijnbewijs over de veiligheid en effectiviteit ervan. Het heeft het besluit op verzoek van medische professionals herzien na nieuwe langetermijnstudies.
Kosten voor de samenleving
Obesitas brengt ook zware financiële kosten met zich mee. Overgewicht en obesitas kosten de Nederlandse samenleving samen ongeveer €79 miljard per jaar, of bijna €11.500 per getroffen volwassene, zo blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Maastricht uit 2022.
De gezondheidszorg maakte slechts ongeveer een kwart van het totaal uit, waarbij productiviteitsverlies als gevolg van ziekte de grootste kostenpost was. Karin Timm van het bestuur van het Zorginstituut noemde de toename van overgewicht een probleem “dat wij als overheid en samenleving moeten aanpakken”, en verwelkomde de kabinetsplannen voor een suikerbelasting.
Voor de tieners die een operatie ondergaan, voegde ze eraan toe: “Er is veel meer aan de hand dan ‘te veel eten’”.
