Lokale politieke partijen winnen aan momentum nu de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart naderen, waarbij Hart voor Medemblik uit Medemblik deze trend illustreert. Dit jaar doen bijna duizend partijen mee, waaronder 375 nieuwe groepen die bij de vorige verkiezingen niet meededen.
Hart voor Medemblik, nog maar een paar jaar geleden opgericht, behaalde in 2022 20 procent van de stemmen. De partij hanteert een hands-on aanpak en stuurt elke drie weken vrijwilligers van deur tot deur om input van bewoners te verzamelen over lokale kwesties. “Na de laatste verkiezingen zijn we weer gaan flyeren en mensen vroegen: ‘Wat doe jij hier? We hebben net gestemd'”, aldus partijleider Tjeu Berlijn. “We moesten uitleggen dat dit onze werkwijze is: regelmatig de straat op gaan om te horen wat werkt en wat beter kan.”
Hun werk aan de basis heeft tot concrete resultaten geleid, waaronder de installatie van een nieuw zebrapad bij een school, de renovatie van een speeltuin en het in stand houden van een lokaal snackkarretje. “De gemeente stuurde vrijdag een brief aan de eigenaren van ‘De Meiden’ om hun karretje te sluiten omdat het te dicht bij een school stond”, aldus Berlijn. “Dankzij onze motie en honderden steunbetuigingen op sociale media mochten ze blijven. Als je lokaal stemt, krijg je een lokale politicus die begrijpt wat er gebeurt.”
De groei van de partij wordt ook weerspiegeld in de kandidatenlijst, die is uitgebreid van drie jonge mannen in 2022 naar vijftig personen, waaronder verpleegsters, boeren en leraren, waardoor praktische ervaring in het lokale bestuur wordt ingebracht.
Marcel Boogers, hoogleraar Democratie en Transitie aan de Universiteit Utrecht, zegt dat lokale partijen het goed doen, mede door ontevredenheid over de nationale politiek. “Het nationale politieke toneel zag er de afgelopen jaren niet erg sterk uit. Dat is een reden waarom veel kiezers zich tot lokale partijen wenden”, aldus Boogers. Hij merkte op dat lokale partijen praktische kwesties beter kunnen aanpakken, zoals het openhouden van een zwembad, waar grotere partijen mogelijk geen directe invloed op hebben.
Boogers waarschuwde ook dat een overvloed aan kleine fracties de gemeenteraden zou kunnen verzwakken. “Als er te veel facties zijn, kan een raad verzwakt worden. Toch heeft de kiezer altijd gelijk, en als hij meer keuzes wil, moeten we een manier vinden om dat te regelen.”
Lokale partijen als Hart voor Medemblik, zegt Boogers, maken de politiek diverser en toegankelijker, vooral voor jongere of praktisch geschoolde kiezers die zich anders misschien zouden onthouden.
