Nieuwsbericht | 26-09-2025 | 10:30 uur
Nederland is van plan ruim 28.000 fossielen uit de Dubois-collectie over te dragen naar Indonesië, op verzoek van de Indonesische autoriteiten. Minister Gouke Moes van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft vandaag een brief overhandigd aan de Indonesische minister Fadli Zon (Cultuur) waarin hij dit besluit bekendmaakt. De collectie wordt momenteel beheerd door Naturalis Biodiversity Center in Leiden.
Minister Moes heeft de aangifte goedgekeurd na advies van de onafhankelijke Commissie Koloniale Collecties. De collectie is een waardevolle hulpbron die bijdraagt aan het wetenschappelijk begrip van de menselijke evolutionaire geschiedenis. Opvallende items in de Dubois-collectie zijn onder meer een kalotje, een kies en een dijbeen toegeschreven aan een Homo erectus, een mensachtige die wordt beschouwd als een schakel tussen apen en mensen.
Minister Gouke Moes: “Het advies van de commissie is gebaseerd op uitgebreid en gedegen onderzoek. Met dezelfde zorgvuldigheid zullen wij met Naturalis en onze Indonesische partners samenwerken om de overdracht soepel te laten verlopen. Indonesië en Nederland vinden het belangrijk dat de collectie een bron van wetenschappelijk onderzoek blijft.”
Marcel Beukeboom, directeur-generaal van Naturalis: “Het gedegen advies van de commissie heeft nieuwe juridische inzichten opgeleverd, waarbij restitutie de juiste weg is. Wij kijken ernaar uit om onze onderzoekssamenwerking met Indonesische wetenschappers met onverminderd enthousiasme voort te zetten.”
Onvoorwaardelijke terugkeer
De fossielen werden eind 19e eeuw in Indonesië opgegraven door de Nederlandse anatoom en geoloog Eugène Dubois. De Commissie Koloniale Collecties heeft op basis van het onderzoek geconcludeerd dat de Nederlandse staat nooit eigenaar is geweest van de Dubois-collectie.
Bovendien is de commissie van mening dat de omstandigheden waaronder de fossielen zijn verkregen, betekenen dat ze waarschijnlijk tegen de wil van het volk zijn verwijderd, wat heeft geleid tot een daad van onrechtvaardigheid jegens hen. Fossielen hadden spirituele en economische waarde voor de lokale bevolking, die gedwongen werd fossiele vindplaatsen te onthullen.
In het licht hiervan heeft de commissie geadviseerd de collectie Dubois onvoorwaardelijk terug te sturen naar Indonesië. Het is de zesde keer dat Nederland voorwerpen teruggeeft op basis van het advies van de commissie.
Grote wetenschappelijke waarde
De Duboiscollectie is van grote waarde voor wetenschappelijk onderzoek. Naturalis Biodiversity Center en Indonesische onderzoekers onderhouden een langdurige samenwerking gericht op de studie van de Dubois-collectie. Deze terugkeer van objecten is een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van de collectie en een verdere stap in de sterke culturele en wetenschappelijke samenwerking tussen Indonesië en Nederland.
