Nederlandse ziekenhuizen worden geconfronteerd met een toenemend tekort aan medische hulpmiddelen, variërend van basisbenodigdheden zoals operatiehandschoenen tot zeer gespecialiseerde componenten die worden gebruikt bij complexe operaties en MRI-scanners. De spanning nam toe nadat een grootschalige terugroeping van een hartkatheterisatiecomponent een acuut landelijk tekort veroorzaakte, waardoor ongeveer 70 ziekenhuizen werden getroffen, waardoor geplande hartprocedures werden stopgezet.
Experts en zorgprofessionals zeggen dat tekorten nu een dagelijkse realiteit zijn in het Nederlandse gezondheidszorgsysteem. “Elk ziekenhuis heeft elke dag te maken met een dreigend tekort”, zegt Mariken Zijlmans van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica (NVKF) tegen de NOS. Ze zei dat essentiële chirurgische producten niet altijd worden geleverd. “Maar af en toe lukt dat ook niet.”
Peter van der Weide, eigenaar van een medische groothandel, zei dat ziekenhuizen steeds meer gedwongen worden om op alternatieve leveranciers te vertrouwen wanneer reguliere distributeurs niet kunnen leveren, en hij verwacht dat de situatie zal verslechteren.
Hij zei dat strengere Europese regelgeving een belangrijke oorzaak is van de tekorten, waardoor fabrikanten medische hulpmiddelen opnieuw moeten certificeren. “Daarom halen fabrikanten regelmatig producten uit hun assortiment, omdat het simpelweg niet meer loont om ze in Europa op de markt te brengen”, zegt hij tegen de NOS. Hij voegde eraan toe dat hercertificering duur is en vaak herontwerpen van producten vereist, waardoor sommige producten niet langer commercieel levensvatbaar zijn.
Ook geopolitieke verstoringen dragen hieraan bij, zegt Bart van Bezooijen, uroloog bij Meander Medisch Centrum. “Als er olie, plastic, benzine, diesel en andere stoffen nodig zijn om producten te maken of te transporteren en die zijn niet verkrijgbaar, dan heeft dat effect”, zegt hij tegen de NOS.
Zijlmans zei dat patiënten nog geen grote gevolgen ondervinden, maar dat sommige operaties worden uitgesteld. “Soms moeten we een geplande operatie uitstellen als er iets niet is afgeleverd”, zegt hij. “En soms moet een koerier heen en weer reizen tussen ziekenhuizen. Dat is niet alleen kostbaar, maar je moet ook met die andere producten kunnen werken. Alternatieven zijn vaak beperkt. Je bent niet de enige die met dit soort problemen kampt.” Van Bezooijen waarschuwde dat de druk op het systeem toeneemt. “De zorg kan mogelijk niet meer aan de verwachtingen voldoen”, zegt hij.
Vorige maand zorgde een terugroepactie voor een specifiek hartkatheterisatieonderdeel voor een onmiddellijk landelijk tekort. Ongeveer zeventig ziekenhuizen werden gedwongen snel te coördineren om te bepalen waar de voorraad nog lag en welke faciliteiten het dringendst bevoorrading nodig hadden. Geplande hartprocedures werden opgeschort.
Hij zei dat tekorten steeds vaker voorkomen en zich nu verder uitstrekken dan alleen medische hulpmiddelen en ook medicijnen en personeel omvatten. Wanneer er tekorten ontstaan of te verwachten zijn, moeten ziekenhuizen deze melden bij het Zorg Inkoop Netwerk Nederland (ZINN), een coördinatieorgaan dat is opgericht tijdens de COVID-19-pandemie.
“Dan begint de eerste inventarisatie: gaat het om één ziekenhuis of om meerdere ziekenhuizen?” aldus Kevin Overgoor van ZINN. Nederlandse ziekenhuizen kopen zelfstandig medische hulpmiddelen in via overeenkomsten met individuele leveranciers, een systeem dat volgens Overgoor zou moeten veranderen.
“Als je autonoom inkoopt, kijk je niet naar het belang van het totale Nederlandse gezondheidszorgsysteem”, zegt hij. Hij zei dat medicijnen al centraal worden ingekocht en pleitte ervoor dat medische hulpmiddelen hetzelfde model zouden moeten volgen.
“Het kabinet heeft dit jaar geld beschikbaar gesteld voor veerkracht en daaraan gerelateerde medische producten en productieketens”, aldus een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid. Het ministerie zegt te werken aan een blauwdruk voor een crisisstructuur voor grootschalige tekorten en ook de nationale voorraden te herzien.
