Nederland is de belangrijkste toegangspoort voor producten die in illegale Israëlische nederzettingen worden geteeld en in de EU worden verkocht, volgens een rapport dat woensdag is gepubliceerd, minder dan een maand nadat het Nederlandse kabinet had gezegd dat het de handel in goederen uit de bezette gebieden zou verbieden.
Volgens de juridische organisatie Global Echo, die namens de Palestijnen procedeert, is ten minste € 13,1 miljoen aan producten uit nederzettingen ten onrechte aangegeven omdat Israëliërs aanspraak maakten op EU-tariefkortingen.
Nederland was verantwoordelijk voor een derde van alle geregistreerde zendingen, waarvan bijna de helft bestemd was voor andere EU-landen.
Global Echo analyseerde bijna 6.000 zendingen dadels, citrusvruchten, tahini en andere producten die tussen 2017 en 2026 vanuit Israël naar Europa werden verzonden. Eén op de vijf zendingen met bestemming de EU bevatte goederen die waren geteeld in nederzettingen in bezet Palestijns of Syrisch gebied, waarvan de meeste werden verkocht als ‘product van Israël’.
“Betekenisloze” tarieven
De EU beschouwt de nederzettingen als illegaal onder het internationaal recht, en de daar geproduceerde goederen kunnen niet als Israëlisch worden bestempeld of in aanmerking komen voor de tariefkortingen die Israël krijgt op grond van zijn handelsovereenkomst met de EU.
Zelfs als de douanebeambten de korting weigeren, vergoedt de Israëlische regering de exporteurs het verschil, waarbij ze tussen 2005 en 2024 minstens 63 miljoen euro uitbetaalt, wat “de tarieven op producten uit de nederzettingen vrijwel zinloos maakt”, aldus het rapport.
Nederland is de grootste Europese importeur van Israëlische dadels, goed voor 30% van het totaal, en dadels waren het meest getroffen product: 37% van de door Global Echo beoordeelde dadelzendingen kwam uit nederzettingen, ter waarde van € 28,8 miljoen.
In één geval verklaarde de Israëlische exporteur Medjool Plus dat 4.000 kilo biologische dadels die in januari 2025 naar Nederland waren verscheept, in aanmerking kwamen voor een preferentiële behandeling, hoewel het rapport zegt dat deze op de bezette Westelijke Jordaanoever zijn geteeld. Het bedrijf ontkende in een reactie op Global Echo dat het de EU- of Nederlandse regels heeft overtreden.
Handelsverbod
De bevindingen komen op het moment dat de regering wetgeving aan het opstellen is voor het driejarige importverbod dat premier Rob Jetten in mei aankondigde. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen en minister van Handel Sjoerd Sjoerdsma hebben de Kamerleden al gewaarschuwd dat het handhaven van het verbod moeilijk zal zijn.
“Nederland is een uiterst belangrijke toegangspoort voor goederen uit illegale nederzettingen die de EU binnenkomen”, zegt Global Echo-directeur Emily Schaeffer Omer-Man tegen de NRC. “Dit betekent dat het handelsverbod grote gevolgen kan hebben voor de hele EU.”
Het Internationale Gerechtshof oordeelde in 2024 dat de Israëlische bezetting van Palestijns gebied illegaal is en dat staten, waaronder Nederland, zich moeten onthouden van handel die dit in stand houdt. Global Echo zei dat het juridische stappen voorbereidt tegen de douaneautoriteiten, importeurs en certificeerders van de EU.
