De regering moet meer doen om het gebruik van algoritmen tegen te gaan die desinformatie via sociale media verspreiden, waardoor de aanstaande lokale verkiezingen gevaar lopen voor buitenlandse trollenlegers, zegt overheidsadviesorgaan Rathenau Instituut woensdag in een rapport.
Er bestaat Europese en Nederlandse wetgeving om aanbevelingsalgoritmen aan te pakken, maar deze wordt niet volledig benut, aldus het instituut.
Het instituut beveelt aan om de platforms beter te monitoren door de overheid, die momenteel samen met een reeks experts bezig is met het opzetten van een eigen vroegtijdige detectiesysteem.
“We zijn in een situatie beland waarin aanbevelingsalgoritmen bepalen wat we zien, en dat speelt in de kaart van mensen met kwade bedoelingen”, zegt Rathenau-hoofdonderzoeker Luuk Ex.
Bovendien kan er niet op worden vertrouwd dat sociale mediaplatforms zoals Instagram, Facebook, X, Youtube en TikTok nepaccounts verwijderen die soortgelijke berichten versturen en op andere manieren waarop trollenlegers kwaadaardige inhoud versterken om de publieke opinie te beïnvloeden, concludeerde het instituut.
Tijdens een bijeenkomst met parlementsleden zeiden platformvertegenwoordigers dat ze in de aanloop naar de nationale verkiezingen in 2025 weinig tot geen pogingen tot desinformatie hadden ontdekt, ondanks onderzoek waaruit honderden actieve buitenlandse trollaccounts waren gebleken.
Volgens democratiewaakhond Post X society, die ook grootschalige pogingen van buitenlandse trollen om de nationale verkiezingen te beïnvloeden constateerde, richten de trollen zich op belangrijke verkiezingskwesties en steunen ze vooral extreemrechtse partijen, zoals Forum voor Democratie en de PVV.
“Accounts uit verre landen plaatsen berichten over windmolenparken of asielzoekerscentra opnieuw, waardoor X denkt: dit krijgt veel aandacht, laten we het groter maken”, zegt woordvoerder Pieter van Boheemen tegen de NOS.
Daders kunnen iedereen zijn met een creditcard, maar de vinger van verdenking wijst vooral naar Rusland en China, zei hij.
Minister van Digitale Economie Willemijn Aerdts zei dat andere landen die ernaar streven “het proces te destabiliseren” mogelijk ook in beeld zijn.
Van Boheemen zei dat er geen onderzoek is gedaan naar de effecten van het trollen. “Zelfs een paar honderd stemmen kunnen genoeg zijn om een lokale uitslag te beïnvloeden”, zei hij.
