Ruim de helft van de jongvolwassenen in Nederland wil geen kinderen of weet niet zeker of ze dat wel willen, blijkt uit nieuwe onderzoeksgegevens. De bevinding komt op het moment dat het geboortecijfer van het land blijft dalen, waardoor zorgen ontstaan over de snelle vergrijzing van de bevolking, die de economie verder onder druk zou kunnen zetten.
Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel blijkt dat 53 procent van de mensen tussen de 18 en 35 jaar geen kinderwens heeft of besluiteloos blijft. De bevindingen komen omdat het nationale geboortecijfer is gedaald van gemiddeld 1,8 kinderen per vrouw in 2010 naar 1,4 in 2024.
Respondenten noemden een reeks redenen om af te zien van het ouderschap, waarbij persoonlijke voorkeur vaak werd gecombineerd met praktische en maatschappelijke problemen. Sommigen zeiden dat ze simpelweg geen kinderen willen, terwijl anderen wezen op de wens om hun huidige levensstijl en ‘persoonlijke vrijheid’ te behouden.
Financiële onzekerheid en een tekort aan woningen waren ook belangrijke factoren, naast zorgen over mondiale instabiliteit, klimaatverandering, gezondheidsproblemen en het ontbreken van een stabiele partner.
Econoom Jona van Loenen waarschuwde dat het dalende geboortecijfer verstrekkende gevolgen zou kunnen hebben. “Als de daling zich in dit tempo voortzet, zal de Nederlandse bevolking binnen 75 jaar gehalveerd zijn”, zei hij tegen RTL.
Hij zei dat de trend het tekort aan arbeidskrachten zou verergeren, vooral in de gezondheidszorg, de bouw en de technische sectoren, terwijl het aantal gepensioneerden sneller groeit dan de beroepsbevolking. Waar er ooit zeven werknemers per gepensioneerde waren, zou die verhouding kunnen dalen tot twee, zei hij.
Deze onevenwichtigheid zou de vraag naar zorg vergroten en tegelijkertijd het aantal beschikbare werknemers verminderen, waardoor wat hij ‘dubbele druk op de economie’ noemde zou ontstaan.
Econoom Jan-Pieter Peijs betoogde echter dat bevolkingskrimp voordelen zou kunnen opleveren. “Het is werkelijk een zegen”, zei hij tegen RTL, waarbij hij opmerkte dat de wereldbevolking naar verwachting nog steeds naar 11 miljard zal groeien. Hij zei dat minder mensen de druk op huisvesting, infrastructuur en het milieu zouden verlichten. “De wereldbevolking groeit nog steeds naar 11 miljard mensen, terwijl de aarde al moeite heeft om de huidige aantallen op peil te houden.”
Van Loenen erkende die potentiële voordelen, maar waarschuwde dat de snelheid van de daling risico’s met zich meebrengt. ‘Het gaat niet zozeer om de achteruitgang zelf, maar om het tempo waarin deze plaatsvindt’, zei hij. “De maatschappij kan dit tempo niet bijhouden.” Beide economen zeiden dat immigratie de gevolgen van de bevolkingskrimp zou kunnen helpen compenseren door het tekort aan arbeidskrachten te verminderen.
Annemarie Nieuwenhuizen, 30, zei dat ze er ooit van uitging dat ze kinderen zou krijgen, maar onlangs voor langdurige anticonceptie koos. Hoewel ze een gelukkige relatie heeft, kwamen zij en haar partner tot de conclusie dat een kind hun leven niet zou verbeteren. “We vroegen ons af of een kind ons nog gelukkiger zou maken. Voor ons is het antwoord nee.” Ze noemde ook bredere zorgen over de toekomst. “Wat zal de levenskwaliteit van mijn kind zijn? In wat voor wereld breng jij een nieuw leven?” zei ze, verwijzend naar de klimaatcrisis en andere maatschappelijke uitdagingen.
Ook Sandra Uljee, 29, heeft bewust besloten geen kinderen te krijgen. Ze vertelde RTL dat de offers die met het ouderschap gepaard gaan te groot zijn. ‘Je hebt minder tijd, geld, energie en slaap’, zei ze. Uljee, die al lang COVID heeft, zei dat haar beperkte energie het opvoeden van een kind onverenigbaar zou maken met werk en hobby’s. “Ik zou een goede moeder zijn, maar geen gelukkige.”
