Hoewel winkels in Nederland geen dampen of sigaretten aan minderjarigen mogen verkopen, koopt 38 procent van de minderjarige rokers hun spullen nog steeds bij Nederlandse tabakswinkels, buurtwinkels of benzinestations, meldt het Parool uit een onderzoek van Nederlandse artsen onder jonge dampers.
De actiegroep Artsen #DoktersSlaanAlarm ondervroeg bijna 2.000 schoolkinderen met een gemiddelde leeftijd van 14,8 jaar. Ruim een kwart had het afgelopen jaar nicotine gebruikt. Van deze groep koopt 48 procent zijn vapes illegaal online. Een iets kleinere groep, 38 procent, gaat daarvoor gewoon naar een fysieke winkel.
De onderzoekers vroegen de kinderen specifiek te zijn over waar ze hun dampen en sigaretten kopen. 27 procent zei dit van tabakswinkels, 19 procent van gemakswinkels, 9 procent van benzinestations en 5 procent van krantenwinkels. Van de kinderen die hun rookwaren illegaal online kopen, doet 41 procent dat bij dealers op Snapchat.
In samenwerking met het onderzoeksprogramma Pointer brachten de artsen ook in kaart hoeveel tabakswinkels er in de buurt van de 1.912 middelbare scholen in Nederland gevestigd waren. Ze ontdekten dat 299 scholen een tabaksverkooppunt binnen 250 meter hebben. Ongeveer 20 procent van de scholen heeft een verkooppunt binnen 5 minuten lopen.
In Rotterdam hebben tieners gemiddeld ruim acht tabakswinkels op fietsafstand van hun school. In Amsterdam en Den Haag zijn dat er ongeveer zes.
De uitschieters bevinden zich vooral in de stadscentra. Rondom particuliere school De Nieuwe School in Amsterdam bevinden zich op minder dan 5 minuten fietsen 44 tabaks- en nicotinewinkels. Op het Grafisch Lyceum in Rotterdam zijn dat er 22.
“Heel zorgwekkend”, zegt Luc van Lonkhuijzen, gynaecologisch oncoloog bij het Amsterdam UMC en een van de artsen in #DoctorsSlaanAlarm, tegen Parool. “Het laat zien dat de tabaksindustrie en haar verkopers maar al te graag willen profiteren van de ruggen van kinderen. Vooral jonge mensen zijn kwetsbaar. Ze raken sneller verslaafd en de schade aan de zich ontwikkelende hersenen is groter dan de schade aan de hersenen bij volwassenen.”
Vorig jaar lanceerde de vorige regering het Actieplan tegen vapen, vooral gericht op het bestrijden van illegale handel. Volgens de artsen is dat een goed begin. Maar de overheid moet ook optreden tegen legale winkels die zich niet houden aan het verbod op de verkoop van nicotine aan minderjarigen. Ze suggereren strengere handhaving, hoge boetes en de mogelijkheid om de licentie van een verkoper in te trekken. De artsen pleiten ook voor een nieuw vergunningensysteem waarmee gemeenten de verkoop van nicotine in de buurt van scholen kunnen verbieden.
