Wat doen een bizarre kerstmantrui uit China, een 43.000 jaar oude bos mammoethaar en een voormalige pannenkoekenhuis gemeen hebben? Het zijn allemaal spulletjes die binnenkort in de nieuwe thuisbasis van het Textielonderzoekcentrum in Leiden komen te staan.
Het centrum, of kortweg TRC, kan misschien het beste worden omschreven als een stichting voor informatie en onderwijs, met daarbij een klein museum. Het fungeert al meer dan 30 jaar als een essentieel knooppunt voor textielonderzoekers en studenten.
Toen het aantal stukken in de collectie een paar jaar geleden de grens van 50.000 overschreed, stond het personeel voor de enorme taak om een nieuwe plek te vinden en te verhuizen om alles op te slaan.
“Het klaarmaken van 4.000 dozen met textiel, 500 dozen met boeken uit de bibliotheek en al het andere was vermoeiend”, vertelde Gillian Vogelsang-Eastwood, directeur van de TRC, aan Dutch News.
De oorsprong van het centrum gaat terug tot 1991, nadat Vogelsang-Eastwood naar Nederland verhuisde om bij haar man te zijn na een periode als textielarcheoloog in Egypte.
Een reeks lezingen aan de Universiteit Leiden bracht haar de kans om als ere-conservator textiel en kleding te dienen bij wat nu het Wereldmuseum Leiden is. Dit legde de basis voor de non-profit stichting die de TRC zou worden.
Kort daarna kreeg ze verzoeken van studenten die graag onderzoek wilden doen naar kledingstukken en andere items in de collectie. “Ze hadden tastbaarheid nodig, stof aanraken en voelen om het te begrijpen”, zegt ze.
Beginnend met stukken die Vogelsang-Eastwood verzamelde tijdens haar reizen over de hele wereld, werd ze al snel overspoeld met donaties van particuliere verzamelaars en anderen.
In 2009 werd de collectie te omvangrijk voor het museum en daarom werd alles verplaatst naar een voormalige winkelpui die in eerdere incarnaties onder meer had gediend als ambulancepost en kolenhandelaar. Destijds leek het enorm groot en groot genoeg om de komende decennia aan de behoeften van het centrum te voldoen.
In 2023 barstte het uit zijn voegen. Het werd opnieuw tijd om een ander huis voor hem te zoeken.
Verrassingen om elke hoek
Boerhaavelaan 6, het huis dat de volgende locatie van het TRC zal gaan vormen, is rijk aan historie en bevat enkele curiosa. Jarenlang vroegen buren zich af wat de bejaarde eigenaar achter de gesloten deuren bewaarde. Toen het personeel besloot het huis voor het publiek open te stellen Monumentendag 2025ze dachten dat ze hoogstens enkele tientallen bezoekers zouden krijgen. Er kwamen ruim duizend opdagen.
Het huis was meer dan een eeuw lang eigendom van de familie van een professor die gevangen zat omdat hij zich tijdens de Tweede Wereldoorlog publiekelijk tegen de nazi’s had uitgesproken. Vervolgens hebben zij beslag gelegd op het pand en er een hoofdkwartier van hun activiteiten in Leiden van gemaakt.
Op de deuren op de begane grond zijn nog steeds nummers op de kozijnen geschilderd om de kantoren van de Duitsers te markeren. Het gazon in de tuin zakt nog steeds merkbaar door, waarschijnlijk omdat delen van hun bunker er nog onder liggen.
Aan de slag
Vogelsang-Eastwood en Augusta de Gunzbourg, hoofd tentoonstellingen en educatie bij TRC, zijn nog steeds bezorgd dat de nieuwe locatie niet groot genoeg zou zijn om alles te huisvesten wat ze de komende jaren hopen te bereiken.
“Alleen al de afgelopen week kregen we vijf collecties aangeboden”, zegt Vogelsang-Eastwood. Een recente reeks donaties kwam uit kamers die decennialang waren verzegeld in een oud grachtenpand in Amsterdam. Kringloopwinkels nemen contact op met het personeel van het TRC als iemand met willekeurige kleding van de zolder van zijn grootouders binnenkomt die nuttig kan zijn.
Ondanks de waarde van wat ze aangeboden krijgen, moet de TRC regelmatig zaken afwijzen.
“We moeten kijken naar wat we al in de collectie hebben”, zei De Gunzbourg. “Als we ergens te veel voorbeelden van hebben, moet dat aan goede doelen worden gegeven of nemen we contact op met andere mensen die er mogelijk in geïnteresseerd zijn.”
Dit is geenszins een ‘dode collectie’ en onderzoekers mogen de stukken vaak van dichtbij bekijken. Het TRC krijgt ook verzoeken van theatergroepen die ze gebruiken om kostuums te helpen ontwerpen.
Een breed scala
De collectie is werkelijk opmerkelijk: alles van 18e-eeuwse bicorn-hoeden tot een kanten sjaal die ooit eigendom was van koningin Anna Pavlovna van Nederland. Het oudste item is een 7.500 jaar oud stuk stof uit wat nu Turkije is – de vijfde oudste stof ter wereld waarvan bekend is dat deze bestaat.
En dan is er het mammoethaar en de Chinese trui – een nieuwigheidje met de Kerstman in een gezichtsmasker terwijl hij omringd wordt door gigantische Covid-virussen.
“We gaan heel bewust van de prehistorie naar gisteren”, zegt Vogelsang-Eastwood.
Het centrum is gratis te bezoeken, maar financiële donaties zijn welkom. Degenen die geïnteresseerd zijn om te helpen, kunnen meer informatie vinden op de blog van de TRC.
