Het Internationale Monetaire Fonds waarschuwde dat de plannen van de Nederlandse regering om de belastingen op werknemers te verhogen het tekort aan arbeidskrachten zouden kunnen verergeren en de economische groei zouden kunnen vertragen, aangezien Nederland te maken krijgt met toenemende economische risico’s als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten.
In zijn woensdag gepubliceerde jaaroverzicht stelt het IMF dat de Nederlandse economie 2026 in een relatief sterke positie ingaat, maar geconfronteerd wordt met nieuwe druk van hogere energieprijzen, een zwakker consumentenvertrouwen en vertragende investeringen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten. Het IMF was vooral kritisch over de geplande ‘vrijheidsbijdrage’ van de coalitie, die bedoeld is om te helpen betalen voor hogere defensie-uitgaven door de socialezekerheidsbijdragen te verhogen en te beperken hoeveel inkomstenbelastingschijven worden aangepast aan de inflatie.
“Deze maatregelen verhogen de belastingen op werk, waardoor de arbeidsparticipatie en het aantal gewerkte uren afnemen in een economie die al onder druk staat door de vergrijzing”, aldus het IMF. “Ze verhogen ook de loonkosten.”
Ook Fabian Bornhorst, hoofd van de IMF-missie in Nederland, zette vraagtekens bij de prioriteiten van de regering. “Ik zou eerst de knelpunten op de woningmarkt of energie aanpakken”, aldus Bornhorst. Hij wees op het overbelaste elektriciteitsnet, waardoor het voor bedrijven lastig is om de netaansluitingen veilig te stellen.
Het IMF waarschuwde voor bredere maatregelen zoals prijsplafonds, BTW-verlagingen en verlagingen van de brandstofbelasting, en noemde deze inefficiënt, kostbaar en moeilijk terug te draaien.
Het fonds zei ook dat de inflatie in Nederland nu naar verwachting langer boven de doelstelling van 2 procent van de Europese Centrale Bank zal blijven dan eerder werd verwacht vanwege de hogere energieprijzen.
De totale inflatie zal naar verwachting stijgen tot 2,9 procent in 2026 en hoog blijven op ongeveer 2,5 procent in 2027 en 2028 voordat ze weer versoepelt naar de streefniveaus, aldus het IMF. In een ernstig scenario zou de inflatie de basisprojecties in 2026 met 0,8 procentpunt en in 2027 met 2,3 procentpunt kunnen overschrijden.
Ook het IMF hernieuwde de kritiek op de Nederlandse hypotheekrenteaftrek. “Dat is een dure maatregel”, aldus Bornhorst. “Het geleidelijk afbouwen van de hypotheekrenteaftrek zou de inkomsten verhogen en knelpunten op de huizenmarkt oplossen.”
Het IMF voorspelt in het basisscenario een Nederlandse economische groei van 1 procent in 2026 en 1,3 procent in 2027, ervan uitgaande dat het conflict van beperkte duur blijft. Maar het zei dat de groei in beide jaren “ruwweg gehalveerd” zou kunnen worden in een ernstiger scenario met een langdurig conflict en scherp hogere olie- en gasprijzen.
De organisatie omschreef de vooruitzichten voor de Nederlandse economie als ‘ongebruikelijk onzeker’. Het zegt dat hogere energieprijzen de huishoudbudgetten onder druk zetten, de bedrijfskosten verhogen en de binnenlandse vraag verzwakken.
