Een geplande herziening van de Nederlandse tarieven voor het elektriciteitsnet zou de verwarmingskosten voor huishoudens die warmtepompen gebruiken sterk kunnen verhogen, waarbij brancheorganisaties waarschuwen dat de veranderingen de druk van de overheid om huizen van aardgas af te halen kunnen ondermijnen, meldt Trouw.
Volgens het voorstel zouden huishoudens vanaf 2029 niet langer alleen een grotendeels vaste jaarlijkse netvergoeding betalen. In plaats daarvan zou een deel van de kosten variabel worden, met hogere tarieven tijdens piekuren, in de wintermaanden en voor huishoudens met een zwaarder elektriciteitsverbruik.
De Nederlandse overheid en netbeheerders zeggen dat de veranderingen nodig zijn om de congestie op het overbelaste elektriciteitsnetwerk terug te dringen. Maar het systeem zou warmtepompen aanzienlijk duurder kunnen maken in het gebruik, omdat ze tijdens de koudere maanden en avondpiekperioden de meeste elektriciteit verbruiken.
De Warmtepomp Vereniging Nederland zegt “grote zorgen” te hebben over de gevolgen. Voorzitter Frank Agterberg zei dat huishoudens die een warmtepomp overwegen binnenkort te maken kunnen krijgen met “misschien zelfs een verdubbeling” van de elektriciteitsprijzen tijdens dure tijdsblokken. De vereniging onderzoekt hoeveel het nieuwe systeem de terugverdientijden voor investeringen in warmtepompen zou kunnen verslechteren.
Onafhankelijk energieconsulent Jos Dings, die op sociale media zijn zorgen over de kwestie uitte, vertelde Trouw dat de terugverdientijd voor zowel hybride als volledig elektrische warmtepompen zou kunnen oplopen tot meer dan 10 jaar, van ongeveer 7 tot 8 jaar momenteel. Hij verklaarde dat deze situatie in strijd is met de plannen van de regering om de verwarming op aardgas geleidelijk af te schaffen en vanaf 2029 hybride warmtepompen verplicht te stellen.
Nederlandse huishoudens betalen momenteel grotendeels uniforme jaarlijkse netwerktarieven. Klanten van netbeheerder Enexis betalen bijvoorbeeld zo’n 475 euro per jaar. Adviesbureau Berenschot schat dat het bedrag in 2029 zal oplopen tot zo’n 558 euro per jaar als gevolg van de grote netuitbreidingskosten.
Om de druk op het netwerk te verlichten, willen operators dat consumenten het elektriciteitsverbruik uit drukke periodes halen. Landelijk netbeheerder TenneT introduceerde al een variabel nettariefsysteem voor bedrijven, waardoor het piekverbruik met 7,1 procent daalde.
Volgens het voorstel voor huishoudens zou het jaar worden opgedeeld in prijsblokken. De hoogste extra kosten gelden tussen 16.00 en 23.00 uur. Zomerelektriciteit zou goedkoper worden, terwijl het gebruik in de winter duurder zou zijn. “Precies als mensen hun warmtepomp gebruiken”, zegt Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie.
De exacte piektoeslag is nog niet definitief vastgesteld, maar de geschatte bandbreedte zou liggen tussen de 15 en 25 eurocent extra per kilowattuur. Berenschot schat dat de jaarlijkse netkosten voor een volledig elektrisch huishouden kunnen stijgen van 558 euro naar 1.149 euro, of naar 782 euro als het huishouden zijn gedrag verandert door bijvoorbeeld de woning tijdens goedkopere uren voor te verwarmen. “Maar niet ieder huis is goed genoeg geïsoleerd om het tot de avond warm te houden”, zegt Dings tegen Trouw.
Thuisbatterijen zouden onder het nieuwe prijsmodel ook wat aantrekkelijker kunnen worden, hoewel Dings zegt dat veel huishoudens deze niet kunnen betalen. “En tijdens de wintermaanden is de zelf opgewekte zonne-energie schaars, dus ook dit zal de pijn vaak niet verzachten”, zegt hij.
Het voorstel wordt nog beoordeeld. De Autoriteit Consument en Markt gaat de komende maanden de plannen onderzoeken, in de zomer een publieke consultatie houden en ernaar streven de tarieven voor het einde van het jaar definitief vast te stellen.
Critici roepen nu al op tot veranderingen. Dings zei dat het winterprijsblok met korting – vastgesteld op de helft van het maximumtarief – goedkoper zou moeten zijn, terwijl de dure periode van 16.00 tot 23.00 uur zou moeten worden ingekort. “Om 22.30 uur is er geen congestie meer op het elektriciteitsnet”, zei hij.
Van der Gaag zei dat de Nederlandse regering compensatiemaatregelen moet invoeren, waaronder hogere subsidies voor de aanschaf van warmtepompen en “vooral” lagere belastingen op elektriciteit.
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zegt ‘voortdurend’ te beoordelen hoe nieuw beleid de warmtepompen beïnvloedt. Het ministerie merkte op dat aardgas de komende jaren duurder zal worden als gevolg van koolstofbeprijzing en belastingen, wat de financiële argumenten voor warmtepompen zou kunnen versterken.
Een woordvoerder van het ministerie zei dat mogelijke compensatie voor eigenaren van warmtepompen die getroffen zijn door de nieuwe netwerktarieven “nog steeds wordt onderzocht”, maar dat er nog geen “concrete plannen” zijn voor het publiek. “Je moet ze vragen wat ze nodig hebben, in plaats van het voortdurend vanuit een top-down perspectief te proberen te bepalen.”
Weerman waarschuwde dat brede campagnes averechts kunnen werken. “Uit internationaal onderzoek blijkt dat zulke algemene maatregelen en oppervlakkige educatie nauwelijks effect hebben. Turn-in-acties kunnen onbedoeld het gevoel van onveiligheid vergroten.”
Minister van Justitie en Veiligheid, David van Weel, zei dat de trend hem ‘veel zorgen baart’. “De verharding van de samenleving en het geweld op steeds jongere leeftijd is een trend die we echt moeten keren. Dit, gecombineerd met de toenemende beschikbaarheid van wapens, zorgt voor een zeer giftige cocktail.”
Hij erkende dat de reductiedoelstellingen niet zijn gehaald. “We zullen alle zeilen bij moeten zetten. Dat kan ik niet alleen bereiken met politieoptreden of verhoogde repressie. Dit sluit ook aan bij de mentaliteit van onze bevolking. Dat moet veranderen. We moeten weer met elkaar leren praten. Zodra we de agressie hebben uitgebannen, zullen ook de wapens worden verwijderd. We zullen de verbinding met elkaar weer moeten vinden.”
Ferwerda zei dat er geen eenvoudige oplossing is. ‘Daar bestaat geen pil voor. Wapenbezit is een uitvloeisel van onderliggende problemen. Die moeten opgelost worden, in plaats van alleen maar te focussen op wapenbezit. Af en toe wordt gesuggereerd dat er een generatie nodig is om de trend te keren. En daar zie je niets van terug. Beleidsmakers en burgemeesters vinden dat altijd lastig.’
