Europa moet stoppen met vertrouwen op de Verenigde Staten voor zijn defensie en meer verantwoordelijkheid nemen voor zijn eigen veiligheid, zei premier Rob Jetten in zijn eerste grote toespraak over het buitenlands beleid sinds zijn aantreden in februari.
Bij de opening van de eerste Next Gen Security Conference in Den Haag zei de premier van D66 woensdag dat Nederland en Europa “zich hebben vastgeklampt aan het naïeve idee dat we voor altijd en tegen weinig kosten onder de Amerikaanse veiligheidsparaplu kunnen schuilen.” Die veronderstelling is volgens hem voorbij.
Jetten kondigde aan dat Nederland de nieuwe NAVO-doelstelling van 3,5% van het bbp voor ‘harde’ defensie-uitgaven in de wet zou opnemen – een stap verder dan de beleidstoezegging die het vorige kabinet-Schoof had gedaan voorafgaand aan de NAVO-top in Den Haag afgelopen juni.
De 3,5% gaat gepaard met een inzet van 1,5% voor bredere veiligheidsuitgaven, zoals cyber- en infrastructuuruitgaven, waardoor het totaal op 5% van het bbp komt. Hij omschreef de verschuiving als “niet om afstand te nemen van de VS, maar om de alliantie gelijkwaardiger te maken. En als gevolg daarvan sterker.”
Nieuwe partnerschappen opbouwen
Jetten zei dat een wake-up call over de noodzaak van een nieuw veiligheidsregime lang vóór de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022 had moeten komen, toen MH17 in 2014 werd neergeschoten.
Jetten zette drie principes uiteen die volgens hem richting zouden geven aan het Nederlandse buitenlands en defensiebeleid: het verdedigen van de internationale rechtsorde, het vernieuwen van de transatlantische veiligheidsarchitectuur en het opbouwen van nieuwe partnerschappen.
De derde, zo zei hij, omvatte een diepere samenwerking met landen in het Zuiden, en een nieuw Nederlands-Indisch partnerschap waarin ASML een belangrijke rol zal spelen, aangezien India zich richt op 10% van de mondiale waardeketen van halfgeleiders.
Jetten benadrukte ook de Nederlandse strategische dialoog met Frankrijk over Europese nucleaire afschrikking binnen de NAVO als onderdeel van de opbouw van Europa’s deel van de alliantie.
Over Oekraïne zei hij dat het land “op een onomkeerbaar pad” was naar het EU-lidmaatschap en een “capabele en door strijd geharde partner aan de oostflank van de Unie zou bieden.”
“Onhandig” standpunt over Iran
Jetten herhaalde ook de Nederlandse opvatting dat de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran illegaal zijn.
“De Nederlandse regering is heel duidelijk geweest dat de aanval op Iran een schending van het internationaal recht was”, zei hij. “Tegelijkertijd vormt het Iraanse regime een nucleair gevaar voor de wereld … en is het uiterst wreed en onderdrukkend geweest tegenover zijn eigen volk.”
“Is dat een lastige positie? Misschien wel. Maar het is ook de realiteit waar we mee te maken hebben. We moeten dus realistisch zijn.”
De conferentie, die Nederland jaarlijks hoopt te organiseren, gaat nog tot en met donderdag door met sprekers als de Amerikaanse ambassadeur Joe Popolo en de voormalige Finse president Sauli Niinistö. De volledige toespraak is gepubliceerd op de website van de Nederlandse overheid.
