De hoogste communicatiefunctionarissen van de Nederlandse regering hebben het kabinet opgedragen het grootste deel van zijn aanwezigheid van het sociale mediaplatform X (Twitter) terug te trekken.
Uit een recent rapport blijkt dat er in de week vóór de verkiezingen van 2025 ruim 22.000 bedreigingen, opruiingen en intimiderende berichten zijn geplaatst, allemaal gericht tegen Nederlandse politici.
Volgens de Voorlichtingsraad – de raad van communicatiedirecteuren van elk ministerie, onder voorzitterschap van het hoofd van de overheidsvoorlichtingsdienst – faciliteert het platform “actief desinformatie en schadelijke en criminele inhoud” en is het gebruik daarvan in strijd met de plicht om de Nederlandse en Europese wetgeving te volgen, aldus de Volkskrant.
Als zijn advies wordt aangenomen, zouden sommige officiële verslagen verdwijnen; andere zouden alleen worden behouden voor diplomatieke contacten en crisiscommunicatie.
Dat zou een breuk betekenen met het standpunt van de vorige premier Schoof in januari 2025, toen hij zei dat de regering op X en Meta zou blijven ondanks oproepen van maatschappelijke groeperingen om te vertrekken.
Het eind februari beëdigde kabinet Jetten heeft dat beleid overgenomen, maar zal naar verwachting na de zomer beslissen wat het gaat doen.
Een continentale verschuiving
De memo, die op 9 april werd verzonden, noemt de overname van het platform door Elon Musk in 2022 als een keerpunt. Sindsdien, zo schrijven de functionarissen, hebben bezuinigingen op de moderatie van de inhoud en veranderingen in het aanbevelingsalgoritme geleid tot een toename van “desinformatie, racisme, discriminatie, vrouwenhaat en antisemitisme”, meldde de Volkskrant.
Nederland zou de stappen volgen die elders in Europa al zijn ondernomen. De Duitse ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie hebben hun gebruik van X in januari 2025 teruggeschroefd, onder verwijzing naar soortgelijke zorgen.
In december heeft de Europese Commissie haar allereerste boete uitgeschreven op grond van de Digital Services Act – €120 miljoen tegen X – voor het misleiden van gebruikers op basis van de betaalde blauwe vinkjes, een ontoereikende advertentieopslagplaats en het blokkeren van onderzoekers van zijn gegevens. Een breder EU-onderzoek naar de manier waarop X omgaat met illegale inhoud blijft open.
Bedreigingen tegen politici
Wat de memo in de publieke belangstelling bracht, was een afzonderlijk Volkskrant-onderzoek dat afgelopen weekend werd gepubliceerd. Verslaggevers analyseerden ruim 80.000 berichten die in de week vóór de algemene verkiezingen van 29 oktober op X naar nationale politici waren gestuurd.
In die ene week vonden ze 122 bedreigingen, 150 gevallen van opruiing en 428 gevallen van haatzaaien – allemaal strafbare feiten volgens de Nederlandse wet. Ter vergelijking: het Team Bedreigde Politici, de politie-eenheid die meldingen registreert op alle sociale media, ontving in heel 2025 493 meldingen.
De helft van de 28 ministers en staatssecretarissen in het kabinet Jetten heeft naast hun departementale rekeningen een persoonlijke X-rekening, meldt de Volkskrant. Alle negen rechts-liberale VVD-kabinetsleden zijn persoonlijk op het platform aanwezig, behalve minister van Justitie David van Weel, een voormalig NAVO-cyberdefensiefunctionaris.
De Voorlichtingsraad erkende in haar memo dat het verlaten van X risico’s met zich meebrengt – onder meer dat men zich terugtrekt uit het publieke debat en het bereik verliest aan moeilijk te bereiken publiek – maar concludeert dat het alternatief erger is. “De ideale keuze bestaat niet”, staat er volgens de Volkskrant.
