De Belastingdienst stelt een deel van de uitrol van zijn nieuwe BTW-systeem uit, zodat het de hosting en het beheer van de in Amerika gebouwde software van zijn leverancier kan overnemen, als onderdeel van een breder streven om de afhankelijkheid van Amerikaanse technologie te verminderen.
Minister van Financiën Eelco Eerenberg heeft de plannen donderdag in een brief aan de parlementsleden uiteengezet, waarin hij zegt dat hij wil dat de belastingdienst de “koploper” wordt op het gebied van digitale autonomie binnen de centrale overheid.
De strategie berust op het in eigen beheer bouwen en beheren van meer IT, het uitbreiden van de eigen datacentercapaciteit van de belastingdienst, het meer gebruik maken van open source software en het aanpassen van lopende projecten.
De meest concrete verandering betreft het nieuwe btw-stelsel, dat in maart 2025 aan het Amerikaanse bedrijf Fast Enterprises werd toegekend en politiek controversieel werd nadat Donald Trump terugkeerde naar het Witte Huis.
Critici waarschuwden dat de Amerikaanse overheid toegang zou kunnen krijgen tot de gegevens van de Nederlandse belastingbetalers of het bedrijf onder druk zou kunnen zetten om een systeem uit te schakelen dat tientallen miljarden euro’s per jaar int. Eerenberg vertelde de parlementsleden in maart dat het opzeggen van het contract de staat zo’n 200 miljoen euro zou kosten.
Servers in Apeldoorn
In plaats daarvan neemt de Belastingdienst de hosting zelf over. De servers komen in eigen datacenters te staan en worden beheerd door eigen personeel in plaats van door de leverancier, het kanaal waarlangs software-updates worden geïnstalleerd komt onder controle van de Belastingdienst en er zijn juridische maatregelen genomen om de toegang tot de broncode te beveiligen.
De verschuiving betekent dat het eerste deel van de uitrol, dat betrekking heeft op de btw-teruggaaf, niet langer zoals gepland op 1 juli van start gaat. Bedrijven ondervinden geen extra kosten als gevolg van de vertraging, aldus de brief, en de omschakeling naar binnenlandse btw in juli 2027 blijft vooralsnog onaangetast.
“De maatschappij en de technologie veranderen in hoog tempo en stoppen niet bij de grens”, aldus Eerenberg in een verklaring. “Mijn doel is dat de Belastingdienst zo zelfstandig mogelijk haar digitale keuzes kan maken.”
Microsoft en DigiD
De belastingdienst stond centraal in het debat over de Nederlandse afhankelijkheid van Amerikaanse technologie. Ondanks de zorgen van parlementsleden ging het afgelopen oktober door met het verhuizen van zijn e-mail- en kantoorsoftware naar Microsoft 365, terwijl de overname van DigiD-cloudleverancier Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl de regering ertoe aanzette in april een raamovereenkomst te tekenen met de Duitse provider StackIT.
Eerenberg geeft toe dat volledige onafhankelijkheid niet realistisch is. “De Belastingdienst zal de komende jaren afhankelijk blijven van niet-Europese technologie, zeker qua infrastructuur”, zegt hij. “Voor andere grote organisaties in ons land is dat niet anders.”
Er loopt nog een Europese aanbesteding voor een nieuw contactcentersysteem, dat oproepen en tegenbezoeken van burgers afhandelt. De uitkomst zal worden getoetst aan de nieuwe autonomieprincipes, zegt het ministerie, en de Belastingdienst “zal geen risico’s accepteren die onverantwoord zijn voor de gegevens van burgers en bedrijven”.
