De politie heeft in 2024 nagelaten actie te ondernemen op basis van ruim 10.000 meldingen van ernstige criminaliteit, ongeveer een kwart van alle meldingen die dat jaar zijn binnengekomen, constateert de Algemene Rekenkamer.
Onder de onafgehandelde zaken bevonden zich honderden die de regering formeel als onderzoeksprioriteiten had aangemerkt, waaronder 550 geweldsmisdrijven, 200 zedendelicten en 100 zaken van de georganiseerde misdaad.
Ongeveer 7.000 van de meldingen werden ronduit afgewezen en nog eens 3.000 werden geopend maar ingetrokken wegens gebrek aan speurcapaciteit bij de politie of het Openbaar Ministerie (OM), aldus de accountant in een donderdag gepubliceerd rapport.
De rest betrof ernstige misdrijven met een lagere prioriteit, waaronder 3.450 ernstige diefstallen en misdrijven zoals identiteitsfraude, brandstichting en chantage. Het Hof heeft misdaden als ernstig aangemerkt op basis van een schade-index die is gebaseerd op de gemiddelde gevangenisstraf die wordt opgelegd aan mensen die voor het eerst de misdaad begaan.
Geen zicht op de resultaten
De bredere conclusie van het rapport was dat noch de politie, noch de minister van Justitie, noch het parlement kunnen zien hoe het geld dat aan onderzoek wordt besteed, wordt gebruikt of wat het oplevert.
De politie beschikt niet over gegevens over de 11.500 grote onderzoeken die door ruim 12.300 rechercheurs zijn uitgevoerd, en van ongeveer driekwart van het onderzoekswerk is er geen verslag van wat er is gedaan of waarom.
Ook kan de politie haar budget niet opsplitsen naar taak: van de 8,1 miljard euro die zij in 2024 aan haar wettelijke taken heeft uitgegeven, schat het Hof dat 3,3 miljard euro naar onderzoek is gegaan, maar zegt dat de politie het werkelijke cijfer niet kan geven. Dat zorgt ervoor dat de minister de uitgaven niet kan sturen en ondermijnt het recht van het parlement om de begroting te controleren, waarschuwde het parlement.
Prioriteiten en gebieden
De prioriteiten die aan de politie worden gesteld, komen slechts gedeeltelijk overeen met de meest schadelijke misdrijven, aldus het Hof. De minister geeft prioriteit aan cybercriminaliteit en het OM geeft prioriteit aan delicten als winkeldiefstal en drugsbezit, die allemaal laag tot midden op de schade-index staan.
Ook de plaats waar een misdrijf wordt gemeld, is van belang. De Rotterdamse eenheid verwierp 19% van de meldingen van zware misdrijven ronduit, tegen 12% in Oost-Nederland en 11% in Limburg, terwijl de gevallen later wegens gebrek aan capaciteit het meest voorkwamen in Limburg.
Doordat specialistische recherche-eenheden overbelast raken, worden ernstige misdrijven steeds vaker overgedragen aan lokale wijkteams, waarvan de Inspectie Justitie en Veiligheid vorig jaar concludeerde dat ze niet toegerust zijn voor dergelijk complex werk.
Minister betwist het cijfer
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel erkende dat er verbeteringen nodig waren, maar noemde het cijfer van 10.000 “een vertekend beeld”, met het argument dat naast formele klachten ook informele tips werden meegeteld, aldus de NOS. Sommige veranderingen zijn al aan de gang, zei hij.
Rekenkamerraadslid Ewout Irrgang noemde de “defensieve” reactie van de minister teleurstellend en drong er bij hem op aan de partijen snel bijeen te roepen. “De politie kan niet alles doen, maar je zou wel willen dat de ernstigste gevallen worden opgepakt”, zei hij.
