De mislukte opgraving van vermoedelijk de botten van de Franse musketier d’Artagnan in een kerk in Maastricht werd uitgevoerd zonder wettelijke toestemming en heeft mogelijk essentieel bewijsmateriaal vernietigd dat nodig is om de overblijfselen te identificeren, aldus de gemeenteraad.
De botten werden in februari gevonden onder de vloer van de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in Wolder, Maastricht. Jos Valke, diaken van de kerk en lid van een lokale stichting die betrokken was bij de zoektocht, vertelde DutchNews dat ze niet wisten dat voor dit soort graafwerkzaamheden aan een monumentaal pand een wettelijke vergunning nodig was.
Een plaatselijke archeoloog, Wim Dijkman, werd ingeschakeld om de botten uit te graven. Hij is inmiddels gearresteerd en er wordt nu samen met Valke en zijn stichting onderzoek gedaan naar het incident.
Valke wijtde de schade regelrecht aan de incompetentie van Dijkman en zei dat hij ervan uitging dat hij gekwalificeerd was. “Hij beweerde dat hij een vergunning had om (het werk) te doen. Achteraf bleek dat niet het geval te zijn.”
“Chirurg met een botermes”
Valke beschreef het kijken naar Dijkman in actie als “het kijken naar een chirurg met een botermes” en pas nadat later een professioneel team van archeologen arriveerde, besefte hij het verschil.
“De professionals hebben alles centimeter voor centimeter gemeten, en hij (Dijkman) ging gewoon naar binnen en begon te graven.” Dijkman zou naar verluidt ook de botten hebben aangeraakt, waardoor het DNA is beschadigd.
Valke zei dat hij spijt heeft van wat er is gebeurd en noemde het ‘zo jammer’. Hij zei dat hij geen reden had om te denken dat de stichting toestemming nodig zou hebben om dergelijk werk te doen op een monumentale archeologische vindplaats die dateert uit de 17e eeuw.
Wat de opgraving heeft gekost
Onderzoekers in Deventer hebben sindsdien de botten van verschillende andere mensen gevonden, vermengd met de vermoedelijke stoffelijke resten, meldde de regionale omroep L1, onder wie wat zij omschrijven als “jonge individuen”.
Een bron die dicht bij het onderzoek stond, vertelde de omroeporganisatie dat meer dan de helft van het materiaal mogelijk onbruikbaar is en dat de manier waarop met de botten werd omgegaan het DNA-testen moeilijker heeft gemaakt.
De gemeente Maastricht zegt dat de opgraving zonder vergunning plaatsvond en in strijd was met de beroepsregels voor een archeologische opgraving. Het zal de eerste resultaten van het identificatieonderzoek presenteren op een persconferentie op 17 juni, maar heeft gewaarschuwd dat het onwaarschijnlijk is dat de bevindingen uitsluitsel geven over de vraag of de botten van d’Artagnan zijn.
Valke zei echter dat hij “99,9% zeker” was dat de botten van d’Artagnan waren.
De gemeente zei ook dat ze pas begin maart van de opgraving hoorde en stopte deze toen haar experts zich realiseerden dat er mogelijk geen toestemming voor was verleend, voordat ze opdracht gaf tot een officiële opgraving om het skelet te bergen.
Een geridderde archeoloog
Dijkman was veertig jaar stadsarcheoloog van Maastricht voordat hij in 2022 met pensioen ging. Eind april, weken nadat de vondst wereldwijd de krantenkoppen haalde, kreeg hij een koninklijke ridderorde als ontdekker.
Hij werd vorige maand gearresteerd nadat hij weigerde een stuk armbeen en twee tanden terug te geven aan de gemeente, die volgens het Nederlandse erfgoedrecht eigenaar is van de vondsten. Dijkman, die de fragmenten voor DNA-onderzoek naar een laboratorium in München had gebracht, zei dat het te riskant was om ze per post terug te sturen; hij werd dezelfde avond vrijgelaten nadat hij ze had overgedragen.
DutchNews kon Dijkman niet bereiken voor commentaar. Hij heeft tegen andere media gezegd dat hij pas zal reageren nadat hij met de onderzoekers van Saxion heeft gesproken, en gaat niet in op de bewering dat er materiaal is beschadigd.
Wie was d’Artagnan?
Charles de Batz de Castelmore, beter bekend als d’Artagnan, was kapitein van de musketiers van Lodewijk XIV en stond model voor de held van Alexandre Dumas in De Drie Musketiers. Hij werd gedood tijdens de Franse belegering van Maastricht in 1673, en de locatie van zijn graf is sindsdien een mysterie.
De zoektocht berustte op een theorie van de Franse historicus Odile Bordaz dat hij begraven lag nabij het Franse kamp, in de kerk van Wolder. Het skelet werd daar eerder dit jaar gevonden onder de plek waar ooit het altaar stond, naast een musketbal en een Franse munt uit 1660.
Tijdens de persconferentie op 17 juni wordt van de raad verwacht dat hij de waarschijnlijke afkomst, leeftijd, geslacht, lengte en geschatte overlijdensdatum van het individu bekendmaakt. De DNA-resultaten zullen nog niet klaar zijn, en het heeft de raadsleden verteld dat een definitief antwoord over de identiteit nog ver weg is.
