De plannen van de Nederlandse regering om de deportatie van afgewezen asielzoekers te intensiveren kregen een klap te verduren nadat het Europese Hof van Justitie had geoordeeld dat zij na achttien maanden uit detentie moesten worden vrijgelaten.
De rechtbank in Luxemburg zei dat de termijn van 18 maanden de totale tijd omvatte die een persoon heeft vastgehouden terwijl de autoriteiten hem uit het land probeerden te verwijderen.
De uitspraak betekent dat de Nederlandse autoriteiten de klok niet meer kunnen verzetten telkens wanneer iemand in hechtenis wordt genomen als gevolg van een wijziging in de asielstatus.
Een woordvoerder van minister van Asiel Bart van den Brink zei dat uitzetting “niet meer mogelijk” was voor mensen die de termijn hadden bereikt.
Ongeveer dertig gedetineerden die hun asielaanvraag hadden verloren, werden onmiddellijk na de uitspraak vrijgelaten. Degenen die langer dan 18 maanden werden vastgehouden, kregen elk een schadevergoeding van maximaal € 8.000.
Geen gevangenissen
Nederland kent drie opvangcentra in Rotterdam, Zeist en op de luchthaven Schiphol voor mensen die op het punt staan te worden uitgezet, maar niet kunnen worden uitgezet vanwege complicerende factoren, zoals de weigering van hun land van herkomst om hen op te vangen.
Instanties als immigratiedienst IND vertelden NRC dat ze vreesden dat het in de praktijk onmogelijk zou zijn om mensen die de grens van 18 maanden hebben bereikt te deporteren, nu ze de mogelijkheid hebben verloren om hen in cellen te plaatsen.
Advocaten die optreden voor asielzoekers waren het daarmee eens. Esther Schooneveld, die de vrijlating verzekerde van een Marokkaanse man die in de nasleep van de uitspraak 2.000 euro schadevergoeding ontving, zei: “Buitenlanders die de termijn van 18 maanden hebben uitgezeten, kunnen niet opnieuw worden vastgehouden en dus niet worden gedeporteerd.”
De detentiecentra zijn geen gevangenissen omdat zonder toestemming in Nederland wonen geen misdaad is. Asielzoekers zijn dus overdag vrij om hun cel te verlaten en kunnen zonder toezicht mobiele telefoons gebruiken.
Van den Brink hoopt het probleem op te lossen door een wet aan te nemen die voor het eerst werd opgesteld door de extreemrechtse PVV en die het strafbaar zou maken om illegaal in het land te verblijven, waardoor mensen die de toegestane verblijfsduur overschrijden, kunnen worden gearresteerd en in reguliere gevangenissen kunnen worden vastgehouden.
De PVV heeft echter gedreigd tegen het plan te stemmen nu zij in de oppositie zit, omdat zij beweert dat de nieuwe coalitie van D66, CDA en VVD de maatregel heeft afgezwakt.
D66, de partij van premier Rob Jetten, heeft laten weten in de Eerste Kamer tegen het wetsvoorstel te zullen stemmen, terwijl het CDA garanties wil opnemen voor mensen die zorg en steun verlenen aan vluchtelingen dat zij niet strafrechtelijk vervolgd zullen worden.
