De levensomstandigheden in twintig van de meest achtergestelde buurten van Nederland vormen een aanzienlijk risico voor de gezondheid van baby’s in de baarmoeder, zo blijkt uit een baanbrekend onderzoek van het Erasmus MC-academisch ziekenhuis.
Uit het onderzoek, gebaseerd op ruim 1,1 miljoen zwangerschappen in Nederland, bleek dat meer baby’s doodgeboren werden, kort na de geboorte stierven of te vroeg geboren werden, omdat de moeder was blootgesteld aan stressfactoren. Deze omvatten onder meer geldzorgen, schimmel en overmatige hitte in huis, en het niveau van criminaliteit in de buurt, ontdekten onderzoekers.
“Meerdere problemen resulteren in toxische stress, die de ontwikkeling van hersenen en organen beïnvloedt”, zegt Eric Steegers, onderzoeker en hoofd van de afdeling gynaecologie van het Erasmus MC, tegen het NRC.
The 20 neighbourhoods classified as “vulnerable” in the Netherlands include Utrecht Overvecht, Tilburg Noord West, Amsterdam Zuidoost and Nieuw-West. A national programme to improve liveability in these areas was set up in 2022.
Het gebied met het hoogste gezondheidsrisico voor baby’s is Amsterdam Zuidoost. Acht op de duizend baby’s die daar geboren worden, hebben een laag geboortegewicht of worden te vroeg geboren, twee keer zoveel als baby’s in andere gebieden. Ongeveer 7% wordt te vroeg geboren, vergeleken met 5% in de rest van Amsterdam en Nederland. Eén op de vijf baby’s is te licht, vergeleken met één op de tien in niet-achtergestelde gebieden.
Volgens gegevens van statistiekbureau CBS hebben mensen in achterstandswijken twee keer zoveel kans op onveilige situaties. Ook voelen ze zich minder gezond en gebruiken ze meer medicijnen voor psychische problemen. Alle twintig gebieden in het onderzoek hebben hogere cijfers voor complicaties rond geboorten.
Ook nieuwe moeders in sociaal en economisch achtergestelde gebieden krijgen niet altijd de kraamzorg waar ze recht op hebben, aldus de gezondheidsinspectie in een rapport uit 2025.
De onderzoekers bevelen aan dat ministeries, gemeenten, bedrijven, banken en kennisinstellingen hun krachten bundelen om de kansen op pasgeborenen in de gebieden te vergroten.
“Elke arts moet aandacht hebben voor de sociale omstandigheden en zich niet alleen richten op de medische kant van de zaak. Jij bent verantwoordelijk voor de behandeling van het probleem en de oorzaak ervan. Dat moet onderdeel zijn van de kwaliteit van de zorg”, zegt Steegers tegen de krant.
