Tientallen stukken uit de collectie koloniale voorwerpen van de Nederlandse koninklijke familie zijn “op onrechtmatige wijze verkregen” tijdens oorlogen en militaire campagnes, zo blijkt uit een vrijdag gepresenteerd rapport.
In 2022 werd een speciale commissie opgericht om de verzameling van ongeveer duizend voorwerpen te controleren om er zeker van te zijn dat niets ervan werd gestolen of met geweld werd meegenomen. Het besluit om het onderzoek te sanctioneren is genomen door de koninklijke incassostichting SHVON, onder voorzitterschap van Koningin Máxima.
De collectie omvat voorwerpen uit de voormalige koloniën van Indonesië, Suriname en enkele Caribische eilanden en varieert van wapens tot textiel en sieraden. De meeste werden verzameld door de koninginnen Emma en Wilhelmina en aan hen gegeven bij speciale gelegenheden of tijdens bezoeken.
De onderzoekers zeggen dat het lastig is om de herkomst van zo’n tweehonderd voorwerpen, waarvan een groot deel eigendom was van koning Willem III, vast te stellen. Ze concludeerden echter dat sommige voorwerpen, waaronder verschillende wapens, tijdens koloniale campagnes met geweld waren meegenomen.
Eén zo’n item is een pistool van Raden Intan, de vorst van Keratuan Darah Putih die in 1856 door Nederlandse soldaten werd vermoord. Zijn wapen werd vervolgens aan Willem III gegeven. Een ander voorbeeld dat met geweld werd genomen, was een schild dat in 1877 door soldaten van de vorst van Samalanga werd meegenomen.
Voorwerpen die tijdens of na militaire campagnes aan de koning werden ‘gegeven’ weerspiegelen de koloniale macht en het Nederlandse beleid van verdeel en heers, aldus de onderzoekers.
Ook een gouden enkelbandje dat Wilhelmina kreeg van de vorst van Badung, het huidige Bali, roept vragen op. Het onafhankelijke koninkrijk werd kort daarna door de Nederlanders onder de voet gelopen, wat leidde tot een collectief zelfmoordverdrag onder de lokale bevolking. Het geschenk was volgens de onderzoekers een ultieme poging om de Nederlanders op afstand te houden.
Koningin Máxima zegt ‘dankbaar te zijn voor het diepgaande en onafhankelijke onderzoek’ dat ervoor zorgt dat er zorgvuldig met de collectie wordt omgegaan.
Het onderzoek zal nu begin volgend jaar zowel in het Nederlands als in het Engels online worden geplaatst. “Transparantie is een voorwaarde voor een open gesprek met mensen uit de landen van herkomst”, aldus de koningin.
De commissie aanvaardt dat zij nu verzoeken tot teruggave van voorwerpen kan ontvangen. In 2024 heeft Nederland nog eens 288 kunstvoorwerpen teruggegeven aan Indonesië, die volgens het ministerie van Cultuur “ten onrechte zijn meegenomen tijdens het koloniale tijdperk”. In juli 2023 zijn bijna 500 objecten overgedragen.
Bedankt voor uw donatie aan DutchNews.nl.
We zouden de Nederlandse Nieuwsdienst niet kunnen aanbieden en gratis kunnen houden zonder de genereuze steun van onze lezers. Dankzij uw donaties kunnen wij verslag doen van zaken die volgens u belangrijk zijn en kunnen wij u elke dag een samenvatting geven van het belangrijkste Nederlandse nieuws.
Doe een donatie
