Honderden mensen die zijn veroordeeld voor ernstige misdaden, waaronder moord, verkrachting en kindermisbruik, hebben kortere straffen gekregen omdat hun zaak te lang duurde, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws.
Gedaagden hebben recht op een vonnis binnen een “redelijke termijn”, wat in de meeste gevallen neerkomt op twee jaar. Rechters vergoeden overtreders steeds vaker wanneer die grens wordt overschreden, waardoor de straffen met maximaal drie jaar kunnen worden verlaagd.
RTL analyseerde 156.000 uitspraken die sinds 2008 zijn gepubliceerd en trof 669 gevallen van moord, doodslag, verkrachting en andere zedendelicten aan, waarbij de straf werd verlaagd omdat de procedure zich voortsleepte. Rechtbanken hebben in de eerste helft van dit jaar meer van deze kortingen toegekend dan in heel 2022.
Alleen al de afgelopen maand zijn er gevallen van een vader die zijn dochter verkrachtte, een leraar die seks had met een minderjarige leerling, van wie ieder twee maanden van hun straf werd ontheven, en een poging tot moord waarbij de strafvermindering drie jaar bedroeg.
“Ik ben boos naar buiten gegaan”
Wesley van Gerwens 14 maanden oude dochter Xaja stierf nadat ze was misbruikt door de nieuwe vriend van haar moeder, die 22 jaar gevangenisstraf kreeg. Het hof van beroep verlaagde zijn straf tot veertien jaar en schrapte er vervolgens nog twee omdat de zaak, deels uitgesteld door de coronaviruspandemie, zo lang had geduurd.
“Ik liep boos de rechtszaal uit”, zegt Van Gerwen tegen RTL. “Ook tijdens de coronaperiode zaten we in lockdown. Ook moesten we twee jaar langer wachten.”
Een vrouw die als tiener jarenlang seksueel werd misbruikt door haar kickbokstrainer, zei dat de strafvermindering van tien maanden, omdat het vier jaar duurde om hem te veroordelen, betekende dat hij na een jaar werd vrijgelaten. “Het voelde alsof hij het slachtoffer was van het hele strafrechtsysteem, in plaats van de dader in een zedenzaak”, zei ze.
“De keten is geblokkeerd”
De rekenkamer heeft sinds 2012 39 rapporten geschreven over het overbelaste strafrechtsysteem en dreigt nu met een formele bezwaarprocedure die de minister juridisch tot handelen zou verplichten, aldus RTL. Vorige maand ontdekte het bureau dat de politie in één jaar tijd meer dan 10.000 meldingen van ernstige misdrijven had opgeborgen.
“Opeenvolgende ministers hebben gezegd dat het beter moet en hebben concrete doelen gesteld, maar die doelen worden niet gehaald”, zegt rekenkamerbestuurslid Ewout Irrgang. Het bureau wijt de slechte coördinatie tussen politie, aanklagers en rechtbanken, naast de steeds tijdrovendere digitale en psychologische onderzoeken.
Kamerleden hadden van minister van Justitie David van Weel geëist dat hij vóór het zomerreces een ‘Deltaplan’ voor de rechtbanken zou opstellen, maar hij schreef vorige week aan het parlement dat het pas volgend jaar klaar zal zijn. “Ja, de ketting is geblokkeerd”, zei hij tegen RTL. “Er moeten dingen drastisch veranderen.”
De rechtbanken, de politie en het Openbaar Ministerie zeiden de vertragingen te onderkennen en te betreuren, maar dat de problemen niet eenvoudig op te lossen zijn.
