Verwacht wordt dat het Nederlandse kabinet tijdens zijn wekelijkse bijeenkomst op vrijdag overeenstemming zal bereiken over drie vervangende asielmaatregelen, twee en een halve week nadat de senaat een controversieel wetsvoorstel van de vorige regering heeft weggestemd.
De voorstellen omvatten onder meer eenvoudigere straffen en deportaties voor vluchtelingen, het beëindigen van boetes voor overtredingen van de immigratiedienst IND en het criminaliseren van het verblijf in Nederland zonder verblijfspapieren – strafbaar met maximaal zes maanden gevangenisstraf.
Senatoren verwierpen op 21 april het wetsvoorstel over noodmaatregelen op het gebied van asiel, dat was opgesteld door voormalig asielminister Marjolein Faber van de anti-immigratie PVV, nadat een afzonderlijk amendement dat mensen die mensen zonder papieren hielpen zou hebben beschermd tegen vervolging, met één stem was gedaald.
Premier Rob Jetten, leider van de centristische sociaal-liberale D66, beloofde kort daarna binnen twee weken met nieuwe maatregelen te komen. Asielminister Bart van den Brink van het CDA heeft inmiddels gezegd dat hij alle drie de niet aangenomen onderdelen van het wetsvoorstel wil ‘herstellen’.
De makkelijkere maatregelen
De eerste maatregel zou de juridische gronden vergroten waarop migranten ‘ongewenst’ kunnen worden verklaard en het land kunnen worden uitgezet, meldt nieuwszender Hart van Nederland. Asielzoekers die problemen veroorzaken “kunnen met de wijziging ook een gevangenisstraf krijgen”, zei Van den Brink voorafgaand aan de kabinetsvergadering in een interview met De Telegraaf.
Een tweede maatregel zou het schrappen van de periodieke boetes zijn die de IND moet betalen als zij er niet in slaagt binnen de wettelijke termijn van zes maanden op een asielaanvraag te beslissen.
De IND betaalde in 2025 € 79 miljoen aan dergelijke boetes, ruim het dubbele van het bedrag van het voorgaande jaar, blijkt uit het jaarverslag. De orthodox-protestantse SGP en de extreemrechtse JA21 zijn van plan die wijziging door te voeren als amendement op een afzonderlijk wetsvoorstel over de vreemdelingenbewaring, dat in mei in de Tweede Kamer zal worden besproken.
Het hardere gevecht
De derde maatregel, die het oorspronkelijke wetsvoorstel teniet deed, zou het strafbaar stellen om zonder geldige verblijfspapieren in Nederland te blijven, met een maximale gevangenisstraf van zes maanden. Van den Brink zegt dat vervolging in de praktijk slechts geldt voor een beperkt aantal mensen die actief deportatie vermijden.
D66, de grootste partij in de driepartijenminderheidscoalitie, heeft tot nu toe geweigerd deze aanpak te steunen. De senaatsgroep van de partij betoogde dat de criminaliseringsclausule van toepassing zou kunnen zijn op iedereen in Nederland zonder geldige verblijfspapieren, inclusief mensen die de toegestane verblijfsduur hebben overschreden en mensen wier visum is verlopen.
Een apart pakket aan veranderingen, waaronder kortere asielvergunningen en strengere regels voor gezinshereniging, wordt in juni van kracht via het EU-migratiepact. De aankondiging van vandaag heeft betrekking op maatregelen waar het pact niet op ingaat.
De voorstellen komen te midden van een golf van gewelddadige protesten op locaties die bestemd zijn voor de opvang van asielzoekers. De politie is dinsdag bij een demonstratie in Apeldoorn met vuurwerk bekogeld, de laatste in een reeks ongeregeldheden bij geplande vluchtelingenopvang in Loosdrecht, IJsselstein en Aalsmeer. Extreemrechtse parlementsleden hebben zich bij de marsen aangesloten.
