Nederlandse parlementsleden van zowel regerings- als oppositiepartijen hebben het kabinet opgeroepen om uit te leggen wat er wordt gedaan om het Internationaal Strafhof te beschermen, nadat de voormalige hoofdaanklager van het Hof zei dat Israël had geprobeerd haar te intimideren om een onderzoek naar oorlogsmisdaden in de bezette Palestijnse gebieden stop te zetten.
Fatou Bensouda, die het ICC leidde van 2012 tot 2021, zei dat ze in 2015 bij haar thuis door mannen werd benaderd en een envelop overhandigde met daarin $500 contant geld en een telefoonnummer dat Nederlandse onderzoekers later naar Israël konden herleiden.
Ze vertelde afgelopen weekend aan Al Jazeera dat ze dit opvatte als een boodschap dat ze wisten waar ze woonde. Ze zei dat Israël had gewild dat het onderzoek werd stopgezet, dat ze zich niet gesteund voelde door de lidstaten van het hof, en dat de internationale gerechtigheid “opgeofferd werd aan politieke belangen”.
Hanneke van der Werf van D66, de grootste partij in de regeringscoalitie, noemde de situatie onaanvaardbaar. “Als we liever hadden geaccepteerd dat ICC-personeel op deze manier wordt behandeld… dan hadden we nooit het gastland moeten worden”, zegt ze tegen RTL Nieuws. “Het kabinet heeft werk te doen; deze mensen moeten weten dat ze gesteund worden.”
Er werd om uitleg gevraagd
Kati Piri, woordvoerder buitenlandse zaken van de oppositie Progressief Nederland, zei dat het “pijnlijk en onaanvaardbaar” was dat Bensouda “tevergeefs” een Israëlische intimidatiecampagne aan de Nederlandse autoriteiten had gemeld.
Als gastland zou Nederland volgens haar het voortouw moeten nemen bij de bescherming van de rechtbank. “Dit vraagt om uitleg van de overheid.”
Ook Nicole Maes, woordvoerder buitenlandse zaken van de regerende VVD, zei dat de zaak aandacht behoeft. “Het is belangrijk dat het personeel van de rechtbank hun belangrijke werk kan uitvoeren”, zei ze. “Wat de VVD betreft moet de minister er alles aan doen om dat te bewerkstelligen.”
Terugkerende beschuldigingen
De beschuldigingen van intimidatie kwamen voor het eerst naar voren in een onderzoek uit 2024 door de Guardian, waarin werd gerapporteerd dat Israël bijna tien jaar lang geheime pogingen had ondernomen om senior ICC-personeel, waaronder Bensouda, in de gaten te houden, onder druk te zetten en naar verluidt te bedreigen, in een poging zijn onderzoeken te laten ontsporen.
Israël ontkende wangedrag. Nederlandse Kamerleden riepen destijds op tot antwoorden, maar het kabinet zei om veiligheidsredenen geen commentaar te kunnen geven op individuele gevallen.
Bensouda’s opvolger, Karim Khan, verzocht in 2024 om arrestatiebevelen tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en voormalig minister van Defensie Yoav Gallant, die de rechtbank in november uitvaardigde. De Verenigde Staten hebben sindsdien rechters en functionarissen van het ICC over de zaak gesanctioneerd.
Als gastland van het hof heeft Nederland de plicht om het hof en zijn personeel te beschermen. Eerder deze maand erkende de Nederlandse inlichtingendienst AIVD in haar jaarverslag voor het eerst dat het werk van het ICC te kampen had met een dreiging die extra bescherming vergde, zonder de bron te noemen.
