Premier Rob Jetten heeft collega-parlementsleden veroordeeld voor het aanwakkeren van de recente golf van onrust in asielzoekerscentra en heeft zijn bezorgdheid geuit over een algemene toename van politiek geweld. Zijn opmerkingen maakten deel uit van een verhit parlementair debat over de normalisering van geweld in de Nederlandse politiek en samenleving.
Jetten zei dat de golf van rellen buiten geplande vluchtelingencentra lokale politici en burgers tot zwijgen brengt. Dit bedreigt de effectieve democratie in Nederland, zei hij, en zinspeelde op Kamerleden die de aanslagen ‘gerechtvaardigd’ hebben.
Lidewij de Vos, leider van de extreemrechtse FVD, die deelnam aan een demonstratie in Loosdrecht (waar regelmatig aanslagen hebben plaatsgevonden), zei dat ze het geweld veroordeelde, maar omschreef het als “begrijpelijk” gezien het huidige asielbeleid van de regering.
Het debat duurde acht uur en mondde uit in discussies over extreemrechtse banden met neo-nazi-groepen, racistische politieke doctrines en de samenzweringstheorie van de ‘grote vervanging’.
Aanzetten tot geweld
Centrumlinkse Progressief Nederland (PN)-leider Jesse Klaver was openhartiger en vertelde de kamer dat extreemrechtse leiders zoals Gidi Markuszower (die de onlangs gevormde DNA-partij leidt), PVV-leider Geert Wilders en FVD’s De Vos – opzettelijk aanzetten tot geweld in de samenleving, wat hij “geen mening, maar een feit” noemde.
Hij haalde ook recente waarschuwingen aan van terrorismebestrijdingscoördinator NCTV over de groeiende dreiging van de extreemrechtse ideologie.
D66-fractievoorzitter Jan Paternotte, wiens centristische sociaal-liberale partij het minderheidskabinet leidt, zei dat er een duidelijk verband bestaat tussen politici “die jarenlang doelbewust olie op het vuur hebben gegooid” en “relschoppers die vervolgens vluchtelingen met brandstichting bedreigen”.
“Nederland voor Nederlanders”
Rechtse partijen hebben de beschuldigingen teruggedrongen. Kamerlid Caroline van der Plas van de boerenpartij BBB voerden, samen met extreemrechtse JA21-lid Joost Eerdmans en onafhankelijk parlementslid Mona Keijzer, aan dat de protesten ‘grotendeels vreedzaam’ waren verlopen.
Ze zeiden dat het geweld voortkwam uit frustratie over het asielbeleid van de overheid, met name het onvermogen om het aantal nieuwkomers terug te dringen.
De Vos kreeg echter kritiek van meerdere partijen nadat ze zei ‘Nederland is voor de Nederlanders’ – waarmee ze ‘mensen bedoelde die hier oorspronkelijk woonden, die hier al generaties lang wonen’. Ze voegde eraan toe dat anderen moeten worden aangemoedigd om te vertrekken. Paternotte bestempelde de opmerkingen als ‘steenkoud racisme’.
De Vos beschuldigde het CDA en zijn coalitiepartners ook van het veroorzaken van “verkrachtingen” gepleegd door vluchtelingen. CDA-leider Henri Bontenbal barstte los: “Hoe walgelijk wil je het hebben? Kijk in de spiegel en kijk of je nog een moreel kompas hebt.”
Kast houdt de deur open
Gidi Markuszower, die onlangs opriep tot “maximaal geweld” tegen Palestijnse vluchtelingen en suggereerde dat de Nederlandse regering zelfs het geweldsniveau van Israël zou moeten overschrijden om de grenzen “indien nodig” te beveiligen, kreeg directe veroordeling van premier Jetten.
“Het is niet nodig geweld te gebruiken tegen mensen die hier asiel komen aanvragen”, aldus Jetten. Zijn kabinet weigerde echter toekomstige samenwerking met de zevenkoppige partij van Markuszower uit te sluiten. Jetten zei dat het veiligstellen van “de breedst mogelijke meerderheden” op het gebied van asiel en huisvesting van cruciaal belang was voor een minderheidskabinet.
VVD-Kamerlidvoorzitter Ruben Brekelmans ging verder en stelde dat ad-hocovereenkomsten met de Markuszower-groep nodig zouden kunnen zijn om “meerderheden veilig te stellen” voor “goede voorstellen”. Klaver beschuldigde de coalitie ervan “de deur wijd open te houden” voor Markuszower.
Uit het debat zijn geen concrete maatregelen voortgekomen. Jetten wees op een Europees migratiepact dat eerder op dinsdag werd aangenomen en op ‘vliegende teams’ van de overheid die onlangs zijn ingezet in raden die worstelen met de opvang van asielzoekers. De veiligheidsdienst AIVD onderzoekt wie het geweld op asielzoekerslocaties organiseert.
