Volgens de opiniepeilingen zal Rotterdam een van de meest betwiste gemeenten zijn bij de lokale verkiezingen van dit jaar, waarbij drie partijen strijden om de grootste groep te worden en het initiatief te nemen bij het vormen van de volgende coalitie.
Leefbaar Rotterdam, de rechts-populistische partij opgericht door Pim Fortuyn in 2001, is momenteel de grootste met 10 van de 45 zetels, na de GroenLinks-PvdA bij de laatste verkiezingen twee jaar geleden te hebben overtroffen.
Maar uit peilingen blijkt dat de progressief-liberale D66 hen beiden dichtbij zal houden, gesteund door het succes van de partij bij de algemene verkiezingen van afgelopen oktober, die ertoe leidden dat nationaal partijleider Rob Jetten premier werd.
Het woningtekort is voelbaar in Rotterdam, net als in de rest van Nederland, maar de partijen hebben zeer verschillende oplossingen om ermee om te gaan. Deze oplossingen weerspiegelen zowel hun prioriteiten als de diversiteit van een groeiende stad waar 44% van de bevolking van niet-Europese afkomst is.
De centrumlinkse alliantie van GL-PvdA, momenteel in oppositie, wil dat 40% van de nieuwe woningen sociale huurwoningen worden, terwijl de rechts-liberale VVD stelt dat de sociale huursector al sterk genoeg is en dat de stad zich moet concentreren op het middensegment.
Chantal Zeegers, een D66-kandidaat en hoofd huisvesting in het laatste college van de gemeenteraad, zegt dat de stad tegen 2040 100.000 huizen moet bouwen om tegemoet te komen aan een bevolkingsgroei die gemiddeld met 0,8% per jaar groeit.
“We hebben ons doel van de afgelopen vier jaar bereikt, maar het is heel belangrijk dat we door blijven gaan”, zegt ze. “We zien zoveel mensen op zoek zijn naar huizen en ook voor internationals is het, in het kader van het aantrekken van bedrijven, belangrijk dat ze een woonruimte kunnen vinden.”
Leefbaar Rotterdam heeft geen procentuele doelstellingen gesteld, maar wil meer woningen bouwen voor de middenklasse. In overeenstemming met de campagneslogan van de partij Rotterdammers Eerst – zegt Leefbaar ook dat pas gevestigde vluchtelingen, bekend als statushouders, niet langer voorrang moeten krijgen op huurwoningen.
“Wij vinden het belangrijk dat als er woningen vrijkomen, deze naar Rotterdammers gaan”, zegt lijsttrekker Ronald Buijt. “Door statushouders voorrang te geven, worden jaarlijks honderden woningen uit de markt gehaald.”
Ook het woningtekort belemmert de ambities van Rotterdam om de studentenpopulatie uit te breiden. Als huisvestingsdirecteur stond Zeegers huiseigenaren toe kamers belastingvrij te verhuren aan huurders, wat volgens haar heeft bijgedragen aan het verlichten van de druk, maar de stad heeft op de lange termijn meer speciaal gebouwde studentenhuisvesting nodig.
Twee jaar geleden onthulden het gemeentebestuur en de Universiteit Delft een ambitieus plan om een campus voor 10.000 studenten in Rotterdam te bouwen, met de persoonlijke steun van burgemeester Carola Schouten, maar de regering in Den Haag weigerde het project van € 2,8 miljard mede te financieren.
Zeegers, lijsttrekker voor D66, zegt dat haar partij huisvesting ziet als één element in het verbeteren van de levenskwaliteit in de stad, waartoe ook goed onderwijs, voorzieningen als restaurants en cafés, groen en veilige straten behoren.
“We willen goede fietsroutes aanleggen en minder auto’s in de binnenstad, zodat er meer ruimte is voor groen en terrassen”, zegt ze.
Maar de VVD en Leefbaar vinden dat de stad per auto bereikbaar moet blijven en willen een aantal van de recente verkeersbeperkende maatregelen terugdraaien, zoals het beperken van de toegang tot de Maastunnel tot één rijstrook. “Symbolische maatregelen zoals het afsluiten van wegen, zogenaamd om de uitstoot terug te dringen, leiden alleen maar tot meer files”, zegt Buijt.
Publieke veiligheid is voor alle partijen een topprioriteit, maar ook hier hebben de partijen verschillende ideeën over hoe dit aan te pakken. Tim Versnel van de VVD zegt dat de stad ‘de neerwaartse spiraal moet doorbreken’, zodat ‘ouders hun kinderen buiten kunnen laten spelen en vrouwen zich veilig voelen als ze in het donker naar buiten gaan.’
De VVD wil meer beveiligingscamera’s in de binnenstad plaatsen en 200 extra handhavers (boa’s) inhuren, die bewapend zouden zijn en door de hele stad preventieve fouilleringscontroles zouden mogen uitvoeren.
Andere partijen zijn tegen het algemeen stop-and-fouilleren, waaronder GroenLinks-PvdA, die bang zijn dat dit tot etnisch profileren zal leiden. Denk, een partij die veel steun krijgt van migrantengemeenschappen, is ook bezorgd dat zij zal bijdragen aan het stigma dat moslims en andere minderheidsgroepen ervaren.
“Het zou niet uit moeten maken of iemand een expat of een arbeidsmigrant is, maar helaas worden mensen verschillend behandeld afhankelijk van hun geloof en achtergrond”, zegt Denk-raadslid Serkan Soytekin.
Denk trok de wenkbrauwen op door in de laatste coalitie samen te werken met de rechts-populist Leefbaar Rotterdam en de liberale partijen VVD en D66. Soytekin zegt dat het delen van de macht zijn partij in staat heeft gesteld 20 miljoen euro aan investeringen in armoedebestrijdingsmaatregelen veilig te stellen, zoals het uitbreiden van de kredieten voor openbaar vervoer, zodat alle kinderen onder de 18 jaar gratis kunnen reizen.
“We zijn ook erg blij dat we meer geld hebben geïnvesteerd in de bestrijding van racisme en discriminatie en het herdenken van de geschiedenis van kolonialisme en slavernij”, zegt hij.
Rotterdam is over het algemeen een gastvrije plek voor internationale inwoners, zegt Zeegers, maar zou meer kunnen doen om zijn diensten toegankelijker te maken. Ze heeft een campagnevideo in het Engels opgenomen om uit te leggen hoe het stemsysteem werkt, maar zegt dat internationals vaak moeite hebben om de weg naar de helpdesk van de gemeente te vinden.
Een voorbeeld hiervan zijn de huurprijzen, waarbij veel nieuwkomers zich er niet van bewust zijn dat de gemeente aanzienlijke handhavingsbevoegdheden heeft, zegt ze. “We hebben de Wet betaalbare huur, we kunnen de huizen van mensen bezoeken en beslissen wat een eerlijke huur is. Het is dus belangrijk dat internationals daarvan op de hoogte zijn.”
Serkan Soytekin zegt ook dat de gemeente meer moet doen om ervoor te zorgen dat verhuurders het woningtekort niet uitbuiten om te profiteren van kwetsbare nieuwkomers zoals studenten en arbeidsmigranten.
“Mensen die hier komen moeten een eerlijke kans hebben op een huis en als daar misbruik van wordt gemaakt, moeten we daar hard tegen optreden en flinke boetes opleggen”, zegt hij.
Rotterdam is de afgelopen decennia een aantrekkelijkere stad geworden voor buitenstaanders, waaronder internationale studenten, zegt Versnel, die in de jaren tachtig opgroeide als zoon van een Duitse vader.
“Rond de eeuwwisseling was het nog steeds een stad waarover werd gesproken in termen van het feit dat hij op de verkeerde lijsten stond – de meeste armoede, de meeste misdaad, de meeste slechte gezondheid, noem maar op. Nu is het een stad waar mensen goed leven, maar we moeten niet zelfgenoegzaam worden, omdat sommige problemen, zoals het gebrek aan openbare veiligheid, steeds erger worden en we die neerwaartse spiraal moeten stoppen.”
Economische concurrentie
Versnel, wethouder van Werk en Inkomen, zegt dat de stad haar economische concurrentiepositie moet verbeteren door een beroep te doen op internationale bedrijven, de administratieve rompslomp te verminderen en meer commerciële ruimte te bouwen.
Tien jaar geleden werd de VVD bekritiseerd vanwege haar campagne onder de slogan ‘In Rotterdam spreken we Nederlands’, die als insulair en vijandig tegenover minderheidsgemeenschappen werd gezien.
Nu benadrukt Versnel hoe belangrijk het is om mensen die naar de stad verhuizen om te wonen en te werken zich thuis te laten voelen, zodat ze ‘hun rol ten volle kunnen spelen’.
“Ik weet dat veel Rotterdammers moeite hebben met het spreken van Engels, hoewel de jongere generatie daar veel beter in is, maar ik denk dat we onszelf moeten uitdagen om meer open te zijn”, zegt hij. “In Rotterdam spreken we Nederlands en Engels. Dat zijn onze hoofdtalen.”
Rotterdamse belangrijkste informatie
Huidig raadslid: Leefbaar Rotterdam, VVD, D66, DENK
Hoeveel zetels in de raad: 45
Totaal aantal kiezers: 526.184
Aantal internationale kiezers: 65.711
Lokale verkiezingsinformatie in het Engels:
Negen van de vijftien partijen hebben online informatie beschikbaar in het Engels
GroenLinks
PvdA
D66
Volt
Partij voor de Dieren
BIJ1
ChristenUnie
SP
CDA
Aanvullend onderzoek door Eden Tweedie
