Het is nieuws dat niemand wil horen: u wordt ontslagen. Maar als u als buitenlandse werknemer in Nederland werkt, kan het verliezen van uw baan verstrekkende gevolgen hebben. Niet alleen voor uw inkomen, maar ook voor uw verblijfsstatus.
Robert Berendsen, arbeids- en huuradvocaat die regelmatig internationale werknemers, kennismigranten en leidinggevenden in Nederland adviseert en vier talen spreekt, krijgt steeds meer adviesaanvragen te verwerken. Verschillende grote werkgevers, zoals banken en mondiale bedrijven, gaan ontslagrondes in – deels gekoppeld aan de adoptie van AI – en mensen wier banen gevaar lopen, hebben mogelijk maar weinig tijd om te handelen.
“Op een dag kom je op kantoor en krijg je het slechte nieuws dat je functie overbodig is geworden: dit is de terminologie die je manager of HR zal gebruiken”, zei hij. “Het kan een internationaal bedrijf zijn dat in Nederland aanwezig is en heeft besloten te vertrekken. Het kan zijn dat ze je gaan laten gaan, maar jij bent niet jouw taak. Het is jouw functie.”
Invloed
Berendsen zei dat ontslag nooit welkom is, maar dat het zelfs nog meer impact heeft op internationals wier fiscale status of ingezetenschap verband houdt met het verschaffen van schaarse vaardigheden. Bent u immigrant met de 30%-regeling – waarbij een deel van uw salaris belastingvrij wordt uitbetaald – of beschikt u over een kennismigrantenvisum, dan begint de klok te tikken.
“Je moet binnen drie maanden een geschikte baan vinden, maar de valkuilen zitten in de timing”, zei hij. “Voor de 30%-regeling kan die driemaandsklok ingaan op het moment dat u met tuinverlof wordt geplaatst. Voor uw visum begint deze echter doorgaans op het moment dat het contract formeel afloopt. Het verkeerd inschatten van deze overlappende tijdlijnen is waar veel internationale werknemers in de val lopen.
“Voor senior executives en grootverdieners is de inzet vaak hoger dan alleen een standaard ontslagvergoeding. De focus verschuift snel naar niet-verworven aandelenopties, uitgestelde beloningen, bonussen en het navigeren door restrictieve niet-concurrentiebedingen.”
Overdracht
Ervan uitgaande dat u binnen deze tijd een passende baan vindt, kunt u de voordelen van de 30%-regeling, die in totaal vijf jaar loopt, overdragen. Als u echter een hooggekwalificeerd visum heeft, loopt u het risico uw verblijfsstatus te verliezen als u geen ander kwalificerend werk vindt.
“Als u onder deze omstandigheden onderhandelt, zijn er verschillende redenen waarom uw belangen wellicht beter gediend zijn als u langer op de loonlijst blijft staan, dan dat u een hogere ontslagvergoeding krijgt”, aldus Berendsen. “Een andere reden is dat het vinden van een baan terwijl je werkt over het algemeen gemakkelijker is dan het vinden van een baan terwijl je werkloos bent.”
Er zijn nog andere vragen die u moet stellen. De eerste is of er ook andere vergelijkbare functies worden ontslagen en, zo ja, hoe lang anderen al bij het bedrijf werken. “We hebben strikte wettelijke selectieregels op basis van leeftijdsgroepen en anciënniteit”, aldus Berendsen. “Je moet uitzoeken of achterblijvers minder lang bij het bedrijf hebben gewerkt dan jij en of ze in dezelfde leeftijdscategorie vallen. Dan is het mogelijk dat je werkgever de wet overtreedt.”
Uitdaging
Op grond van het Nederlandse arbeidsrecht hebben bedrijven ook de verplichting om binnen hun eigen ondernemingsgroep passend werk voor u te zoeken. “De werkgever moet ook onderzoeken of er geschikte alternatieve functies beschikbaar zijn binnen het bedrijf of elders binnen de wereldwijde activiteiten van de groep”, zegt hij.
“Dat moet je doen in overleg met de medewerker, om te gaan zitten en te vragen naar je vaardigheden en je interesses, en te bespreken wat voor soort functies er de komende vier of zes maanden beschikbaar kunnen komen die wereldwijd voor jou geschikt zouden kunnen zijn.”
Een juridisch precedent houdt in dat bedrijven een zusterbedrijf in bijvoorbeeld Afrika misschien niet kunnen dwingen u een baan aan te bieden, maar dat ze er wel om moeten vragen. Een werknemer hoeft ook geen baan aan de andere kant van de wereld te aanvaarden, maar moet deze wel aangeboden krijgen als deze bij zijn of haar vaardigheden past en ontslag kan voorkomen.
Sociaal plan
Als u niet alleen bent in de ontslagronde, moet u nagaan of er een cao bestaat, een zogenaamde sociaal plan. In dit geval is het besproken met de ondernemingsraad en eventuele vakbonden en moet het voor iedereen in gelijke mate gelden.
Om iemand te ontslaan moet een Nederlands bedrijf formeel toestemming vragen aan de arbeidsautoriteiten, maar omdat dit een langdurig en duur proces is – met de mogelijkheid tot meerdere beroepen – hebben ze de neiging om tot een schikking te komen.
“Ze zullen proberen dit te doen op een manier die voor de werknemer iets aantrekkelijker is dan het beste scenario in de procedure van de arbeidsautoriteiten”, aldus Berendsen. “Ze bieden je misschien drie maanden extra loon en misschien een ontslagvergoeding die hoger is dan de wettelijke 1/3 maandsalaris voor elk heel gewerkt jaar. Veel werknemers gaan ervan uit dat het eerste aanbod niet onderhandelbaar is, maar dat is vaak niet het geval.”
Win juridisch advies in, maar bedenk ook dat u, ook nadat u een vaststellingsovereenkomst heeft getekend, nog twee weken de tijd heeft om erover na te denken. U kunt de deal in deze periode zonder opgaaf van reden ontbinden, en dit kan u cruciale tijd geven om te werken aan het vinden van andere opties.
Opkijken
Bedenk intussen dat we ons niet in een crisissituatie bevinden zoals de periode van massale werkloosheid in de jaren tachtig. “Als duizenden mensen ontslagen worden, zal het moeilijk worden om gemakkelijk een vergelijkbare goede baan te vinden”, zegt Berendsen. “Maar we hebben in dit land al jaren een tekort aan arbeidskrachten. En uw aanbod bevat meestal een compensatie voor uw juridische kosten.”
Nu de stress van uw belastingpositie en mogelijk uw verblijfsstatus in het gedrang komt, kunt u gemakkelijk wanhopen, maar de heer Berendsen heeft meerdere verhalen met een goed einde gezien.
“Ik doe dit al 26 jaar en ik krijg veel mensen die zich emotioneel erg geraakt voelen”, aldus Berendsen. “Het is nooit leuk, maar het kan ook een kans zijn. De meeste van mijn cliënten vinden alternatieve banen die veel voldoening geven.”
Mr Berendsen Advocaten offers a fixed-fee lEgale beoordeling van ontslag- en verrekeningspakketten, vanaf € 695,- inclusief BTW.
