De waterstanden in de Nederlandse rivieren zijn uitzonderlijk laag voor de tijd van het jaar. De huidige situatie zou je eind augustus verwachten, of zelfs later, zegt Rijkswaterstaat tegen de NOS. En het is pas half juli.
De zomer tot nu toe is extreem heet en erg droog geweest. Zowel de Rijn als de Maas kampen met lage waterstanden. Bij Lobbith, vlakbij de plek waar de Rijn het land binnenkomt, zijn de waterstanden zelfs uitzonderlijk laag.
“Dit is echt heel laag. Vooral zo vroeg in de zomer zijn we dit niet gewend. We zien dat er in het hele stroomgebied van de Rijn heel weinig water staat. In de Alpen staat het heel laag. Dat water komt hier simpelweg niet”, zegt Daniel van Putten, adviseur rivierwaterstaat bij Rijkswaterstaat.
Dit levert problemen op voor de scheepvaart, die moeilijker kan manoeuvreren en schepen niet zo zwaar kan laden. Ook de industrie kampt met problemen. Omdat het waterpeil laag is, warmen de rivieren sneller op, wat betekent dat fabrieken en energiecentrales hun koelwater niet altijd kunnen afvoeren of dat ze het risico lopen het rivierleven te beschadigen. Dat gaat ten koste van de productiviteit.
Het is de verwachting dat de situatie nog enige tijd zal voortduren. “De rivierstanden dalen deze week heel snel”, zegt Van Putten. “We zagen dit al een tijdje aankomen, omdat we wel twee weken vooruit kunnen kijken. Maar zo laag, het schokt me elke keer weer.”
Er wordt de komende dagen wat regen verwacht, maar dat zal bij lange na niet genoeg zijn, zegt hydrometeoroloog Jan Verkade van Deltares en Rijkswaterstaat tegen de omroep. “Ik denk dat van de effectieve regen – neerslag gecorrigeerd voor verdamping – feitelijk niets zal overblijven. Dan zullen de rivieren nog minstens een week blijven leeglopen.”
Hoewel uitzonderlijk, vallen de lage waterstanden deze zomer in een patroon van klimaatverandering, zei Van Putten. “De buffer die de rivier in de Alpen heeft, wordt kleiner”, zegt Van Putten, verwijzend naar het verdwijnen van de gletsjers in de Alpen door de opwarming van de aarde. “Dat is eigenlijk de grootste zoetwaterbron voor de Rijn in de zomer. Als die krimpt, hebben we hier simpelweg minder water.”
Er is geen snelle oplossing voor dit probleem, zegt hydrometeoroloog Verkade. Het opnieuw ontwerpen van de rivieren is een zaak van lange adem, en zelfs dan zullen er nog steeds extremen voorkomen. Het enige wat we kunnen doen is de CO2-uitstoot die de opwarming van de aarde veroorzaakt, aanpakken. “Anders maak je het probleem alleen maar groter.”
Maandag waarschuwde de Nationale Coördinatiecommissie Waterdistributie (LCW) dat Nederland binnenkort de watersituatie wellicht zal moeten escaleren van niveau 1, dreigend watertekort, naar niveau 2, een daadwerkelijk watertekort. Niveau 3 is een watercrisis.
De waterschappen benadrukten dat Nederland nog voldoende drinkwater heeft, maar riepen consumenten op zuinig om te gaan met water.
