Burgemeesters in Nederland sluiten sinds 2024 wekelijks huizen, toen ze meer ruimte kregen om na explosieve aanslagen de toegang tot woningen tijdelijk te blokkeren, meldt Trouw. Advocaten zijn kritisch over de snelheid waarmee burgemeesters bewoners buitensluiten, soms zonder alle feiten te kennen.
Trouw verzamelde cijfers van het Kadaster, waar gemeenten verplicht zijn zich te registreren als zij een woning sluiten. In 2023 gebeurde dit 46 keer. In 2024 waren er 160 woningsluitingen, vorig jaar 141.
In de helft van de gevallen volgde de sluiting op een explosie, veelal veroorzaakt door gevaarlijk vuurwerk. Andere gevallen betroffen schietpartijen, de ontdekking van een wapen of illegaal sekswerk.
Rotterdam kende met 70 de meeste woningsluitingen sinds de wijziging van de Gemeentewet in 2024. Ook kreeg de stad te maken met de meest explosieve aanslagen. Amsterdam volgt op afstand met 26 afsluitingen, daarna Almere en Amersfoort met 12 en Utrecht met negen.
Vóór de uitbreiding van de Gemeentewet mochten burgemeesters alleen de toegang tot woningen en bedrijfspanden afsluiten als er sprake was van misstanden binnen het gebouw. Dit was vooral gericht tegen drugslaboratoria, cannabisplantages en illegaal sekswerk. Maar schietpartijen en explosies vinden vrijwel altijd buiten plaats. Door de uitbreiding konden burgemeesters ook gebouwen sluiten als er misstanden buiten waren, maar dan gericht op het gebouw.
Maar dat maakt de zaken ook ingewikkelder. Bewoners zijn bijvoorbeeld lang niet zo verantwoordelijk voor een explosief dat iemand anders buiten hun huis plaatst als voor een cannabisplantage daarin. Het explosief kan geplaatst zijn vanwege een conflict in de drugswereld, maar kan net zo goed geplaatst zijn door een boze buurman of afgewezen ex.
Volgens de Rotterdamse advocaat Angelique Bhagwandin, die veel bewoners bij dit soort sluitingen vertegenwoordigt, sluiten burgemeesters vaak een woning alleen op basis van een politierapport. “En die kloppen vaak totaal niet”, zegt ze tegen de krant. “Op het moment van sluiting weet de burgemeester vaak nog niet wat er aan de hand is.”
Ook Michel Vols, hoogleraar openbare orderecht in Groningen, is kritisch, mede vanwege de enorme gevolgen die een dergelijke sluiting kan hebben. “Het kan zijn dat u uit uw huis wordt gezet, ook al heeft u er niets mee te maken”, zei Vols. Verhuurders mogen de huurovereenkomst opzeggen als een pand tijdelijk wordt gesloten, waardoor bewoners op straat komen te staan.
Een woordvoerder van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters zegt tegen Trouw dat het sluiten van een woning altijd een weloverwogen maatregel is. “Een burgemeester sluit niet zomaar een pand.” Als er sprake is van direct gevaar, weegt de openbare orde zwaarder dan de belangen van de bewoner, ongeacht of deze een rol heeft gespeeld bij het geweld of niet.
“Burgemeesters hebben een zorgplicht, maar zijn niet noodzakelijkerwijs verplicht alternatieve huisvesting aan te bieden”, aldus de woordvoerder. Gemeenten verwijzen bewoners van gesloten woningen soms door naar daklozenopvang.
