Sommige Nederlandse huishoudens worden in 2030 geconfronteerd met tot €70 per maand aan extra kosten in het kader van een nieuwe EU-regeling die de prijzen voor CO₂ uit gas, benzine en diesel vanaf 2028 zal verhogen, aldus het milieubeoordelingsbureau PBL maandag.
Het systeem, bekend als ETS2, loopt parallel aan de bestaande EU-koolstofmarkt voor de zware industrie. De prijs ervan zal worden vastgesteld op basis van de Europese vraag, waardoor Den Haag een beperkte invloed zal hebben.
Het PBL heeft twee scenario’s voor 2030 gemodelleerd. Een klein appartement met een gasboiler en 6.000 km benzine per jaar zou € 10 tot € 20 per maand extra betalen; een groot vrijstaand huis en 20.000 km kosten € 30 tot € 70.
Huishoudens die al zijn overgestapt op een warmtepomp en een elektrische auto zouden de extra kosten volledig vermijden, aldus het agentschap.
Huurders het meest blootgesteld
Door de splitsing dreigt de energie- en transportarmoede te verdiepen, waarschuwde het PBL, omdat de huishoudens die het minst in staat zijn de kosten te dragen er ook het minst aan kunnen ontsnappen.
Huurders zijn voor isolatie en warmtepompen afhankelijk van verhuurders, en mensen die zich geen elektrische auto kunnen veroorloven zijn afhankelijk van benzine.
Volgens onderzoeksinstituut TNO en statistiekbureau CBS leefde in 2024 ongeveer 6,1% van de Nederlandse huishoudens al in energiearmoede, nadat de compensatie uit het pandemietijdperk afliep. PBL-directeur Marko Hekkert zei dat de recente schokken in de energieprijzen al hebben laten zien hoe hoge prijzen specifieke groepen in energiearmoede duwen.
Compensatie mogelijkheden
Het PBL wees op Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland, waar vergelijkbare nationale CO₂-heffingen worden gecompenseerd door een vlakke korting per hoofd van de bevolking die het prijssignaal intact laat, maar de winst naar huishoudens met lagere inkomens overhevelt, die doorgaans minder energie verbruiken.
Ook is een deel van de ETS2-inkomsten bestemd voor een Europees Sociaal Klimaatfonds, waar Nederland tussen 2026 en 2032 aanspraak op kan maken op zo’n €720 miljoen.
Het agentschap beval een bindende prijscorridor aan – overeengekomen minimum- en maximumkoolstofprijzen die jaarlijks stijgen – om huishoudens en bedrijven meer investeringszekerheid te geven.
EU-klimaatcommissaris Wopke Hoekstra heeft afzonderlijk gewerkt aan een ‘schokdempermechanisme’ nadat een groep lidstaten, waaronder Nederland, had gewaarschuwd dat de lanceringsprijs de publieke steun zou kunnen destabiliseren.
Het rapport werd opgesteld vóór de oorlog in Iran en de piek in de energieprijzen in het voorjaar, merkte het PBL op. Beslissingen over de vraag of en hoe huishoudens moeten worden gecompenseerd en waar de ETS2-inkomsten aan worden besteed, zullen door het kabinet worden genomen.
