De strafrechtelijke vervolging van spijbelen op school moet worden beëindigd en zo snel mogelijk worden vervangen door een passender en effectiever systeem voor de aanpak van leerlingen die lessen overslaan, adviseert de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) in een rapport.
Volgens de Nederlandse Leerplichtwet van 1969 kan herhaaldelijk spijbelen in bepaalde gevallen leiden tot een strafblad voor leerlingen of hun ouders als de boete € 130 of meer bedraagt. In dergelijke situaties doet de leerplichtambtenaar proces-verbaal opmaken bij het Openbaar Ministerie.
De RSJ stelt dat het huidige beleid te veel nadruk legt op het strafrecht en te weinig op de persoonlijke ontwikkeling van studenten. Volgens haar moet het debat over de aanpak van schoolverzuim zich richten op wat jongeren nodig hebben om hun volledige potentieel te bereiken. Dit betekent dat moet worden onderzocht welk soort onderwijs en ondersteuning nodig is om de onderliggende redenen voor spijbelen aan te pakken, aldus de raad.
De RSJ adviseert daarom “de strafrechtelijke vervolging stop te zetten en in plaats daarvan te kiezen voor zorg en passend onderwijs, omdat straffen de onderliggende problemen meestal niet oplost.”
“Zorg zo snel mogelijk voor een passend en effectief alternatief, met een aangewezen hoofdautoriteit die verantwoordelijk is voor de aanpak van schoolspijbelen”, schrijft de RSJ. “Deze landelijke aanpak zou zich moeten richten op de oorzaken en onderliggende problemen achter schoolverzuim. Ook ouders moeten actief betrokken worden en er moet gezorgd worden voor passende vormen van onderwijs of alternatieve dagbesteding.”
De RSJ is een onafhankelijke adviesraad die de Nederlandse regering adviseert over wetten en beleid met betrekking tot het rechtssysteem en de jeugdbescherming.
Het gebruik van het strafrecht om spijbelen op school aan te pakken staat al enige tijd ter discussie en is nu formeel aangemerkt als een prioritaire advieskwestie voor 2026.
